دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 Function of the Cognitive System of “Judgment and Decision-Making” in the Representation of Social Reality as Reflected in the Minds of Conflicting Characters in Children’s Anti-War Stories کارکرد نظام شناختیِ «قضاوت و تصمیم» در بازنمایی واقعیت اجتماعیِ معطوف به ذهن شخصیت‌های تقابلی، در داستان‌های ضدجنگ کودک 1 20 252925 10.30488/sipl.2026.558530.1112 FA امیرحسین زنجانبر دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-3517-9798 حسین زارع استاد گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 11 09 According to the cognitive psychology approach, social reality is represented through the interaction of a social situation with cognitive systems such as judgment, decision-making, problem-solving, emotion, language, and reasoning. Therefore, the representation of social reality may vary according to each individual’s cognitive processing. The reason for focusing on the cognitive system of judgment and decision-making in the study of anti-war stories is that judgment and decision-making by the parties involved in a war constitute one of the primary cognitive systems identified as contributing to the occurrence of wars. Each party, based on its mode of judgment, represents a different reality of the same social situation and, on the basis of that represented social reality, makes the decision to engage in confrontation. This study aims to examine how the cognitive mechanisms of judgment operate in anti-war stories in representing the conflicting social reality reflected in the minds of the characters. Due to the limited capacity of human cognitive processing, cognitive systems in general, and judgment in particular, operate through a set of cognitive filters known as heuristics, or “rules of thumb.” Heuristics are sets of shortcuts that facilitate connections between situational inputs and previously stored knowledge in long-term memory. The population of the present study consists of anti-war storybooks for age groups A and B, and the research sample comprises forty-seven anti-war picture books. Purposive sampling was employed, and the data were analyzed using a descriptive-analytical method بر اساس رویکرد روان‌شناسی شناختی، از تبانیِ یک موقعیت اجتماعی با نظام‌های شناختی‌ای مانند قضاوت، تصمیم‌گیری، حل مسئله، هیجان، زبان و استدلال، «واقعیت اجتماعی» بازنمایی می‌شود. بنابراین بازنماییِ واقعیت اجتماعی بسته به پردازش شناختی هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. علت توجه این مقاله به نقش شناختار قضاوت و تصمیم، در مطالعۀ داستان‌های ضدجنگ، این است که عمده‌ترین نظام شناختی که به‌عنوان عامل وقوع جنگ‌ها معرفی می‌شود قضاوت و تصمیم‌گیری طرفین جنگ است. هر یک از طرفین، بر اساس نحوۀ قضاوت خود، واقعیت متفاوتی را از موقعیت اجتماعیِ واحد بازنمایی می‌کند و براساس همان واقعیت اجتماعیِ بازنمایی‌شده، تصمیم به تقابل می‌گیرد. این پژوهش بر آن است که در داستان‌های ضدجنگ، چگونگی سازوکارهای شناختیِ قضاوت را در بازنمایی واقعیت اجتماعیِ تقابلیِ حاکم بر ذهن شخصیت‌ها بررسی کند. محدودیت ظرفیت پردازش انسان باعث می‌شود دستگاه‌های شناختی علی‌العموم و قضاوت علی‌الخصوص، در بستر مجموعه‌ای از فیلترهای شناختیِ سطحی -موسوم به «قواعد سرانگشتی»- امکان تحقق بیابد. قواعد سرانگشتی مجموعه‌ای از میان‌برها جهت ارتباط میان درون‌دادهای موقعیتی و دانش پیشینِ ذخیره‌شده در حافظۀ بلندمدت هستند. جامعۀ آماری مقالۀ حاضر کتاب‌های داستان ضدجنگ گروه سنی «الف» و «ب» و حجم نمونۀ مورد مطالعه شامل چهل و هفت عنوان کتاب تصویری ضدجنگ است. نمونه‌گیری به روش هدفمند و تحلیل داده‌ها با روش تحلیلی‌توصیفی انجام شده است.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252925_06bc516216298ab385622ff164783d39.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 The Battle of Discourses at the Border: A Laclau–Mouffe-Inspired Reading of Oryan dar Barabar-e Bad نبرد گفتمان‌ها در حاشیة مرز خوانش رمان عریان در برابر باد با الهام از رویکرد لاکلائو و موفه 21 37 252928 10.30488/sipl.2025.564007.1127 FA هاشم صادقی دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سعید قائمی دانش‌آموختة کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران Journal Article 2025 12 03 Ahmad Shakeri’s novel Oryan dar Barabar-e Bad is an arena in which various discursive voices coexist and offers a representation of the confrontation among political, religious, ethnic, and mystical discourses in the post-Iran–Iraq War context. Drawing on the discourse theory of Ernesto Laclau and Chantal Mouffe, this study analyzes the process through which the religious-revolutionary discourse establishes its hegemony through the articulation of discursive signifiers such as “martyrdom” and “guardianship” (velayat) and the exclusion of rival discourses. The findings show that, within the narrative logic of the novel, the ethno-nationalist discourse of Komala remains incomplete because of its structural weaknesses, including its dependence on foreign forces (Sweden and France) and its radical secularism, which leads to its exclusion from the community’s “sacred canopy.” The Wahhabi discourse, represented through the multilayered character “Nahorai,” enters the field of ethnic discourse through economic inducement, the instrumental use of ethnicity and religion, and the sanctification of violence; however, it is ultimately defeated through the alliance of multiple discourses and excluded as an “absolute Other.” The mystical discourse operates in a two-way dialectical relationship: on the one hand, by sanctifying revolutionary action, it contributes to the consolidation of its hegemony; on the other hand, it is redefined by the revolutionary discourse and directed from individualistic passivity toward social commitment. This analysis demonstrates that the novel is not merely a reflection of the experience of war but also a field of discursive struggle in which collective identity is consolidated through the exclusion of multilayered Others رمان عریان در برابر باد اثر احمد شاکری، عرصه‌ای است از حضور هم‌زمان صداهای گفتمانی مختلف و تصویری از تقابل گفتمان‌های سیاسی، مذهبی، قومی و عرفانی در فضای پس از جنگ ایران و عراق ارائه می‌دهد. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری گفتمان ارنستو لاکلائو و شانتال موفه، فرآیند تثبیت هژمونی گفتمان مذهبی- انقلابی را از طریق مفصل‌بندی دال‌های گفتمانی مانند «شهادت» و «ولایت» و طرد گفتمان‌های رقیب تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در منطق روایی این رمان، گفتمان ناسیونالیسم قومیت‌گرا (کومله) به دلیل ضعف‌های ساختاری- شامل وابستگی به نیروهای خارجی (سوئد و فرانسه) و سکولاریسم رادیکال که موجب طرد آن از «سایبان مقدس» جامعه می‌شود - ناتمام می‌ماند. گفتمان وهابی که در قالب شخصیت چند لایة «نهورای» بازنمایی می‌شود، با بهره‌گیری از تطمیع اقتصادی، سوءاستفادة ابزاری از قومیت و مذهب و تقدس‌بخشی به خشونت، وارد میدان گفتمان قومی می‌شود، اما در نهایت، به دلیل اتحاد گفتمان‌های متعدد شکست می‌خورد و به ‌عنوان «دیگری مطلق» طرد می‌شود. گفتمان عرفانی در یک رابطة دیالکتیک دو سویه عمل می‌کند: از یک‌سو با تقدس‌بخشی به کنش انقلابی، به تثبیت هژمونی آن کمک می‌کند و از دیگر سو، توسط گفتمان انقلابی بازتعریف شده و از انفعال فردگرایانه به سمت تعهد اجتماعی سوق داده می‌شود. این تحلیل نشان می‌دهد که رمان نه تنها بازتاب تجربة جنگ است، بلکه میدانی برای نبرد گفتمان‌هاست که در آن هویت جمعی در پرتو طرد دیگری‌های چند لایه تثبیت می‌شود.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252928_38c9a736763e27373c591cae8f672d87.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 An Ecocritical Analysis of the Representation of the Human-Nature Relationship in Parvin Etesami’s Poetry, Based on Cheryll Glotfelty’s Components نقد بوم‌گرای پروین اعتصامی به بازنمایی رابطة انسان و طبیعت در سروده‌هایش با تکیه بر مؤلفه‌های چریل گلاتفلتی 39 58 252930 10.30488/sipl.2026.564779.1129 FA کمال رسولیان دانشجوی دکتری نخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران، 0009-0008-5087-8205 فاطمه مدرسی استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران، Journal Article 2025 12 07 The continuity and connection between human and nature have always been important issues in the fields of literature and art. In the meantime, Parvin E’tesami's poems are very important in representing this relationship, especially from the perspective of a moral and spiritual approach. The present study, using Cheryll Glotfelty’s ecocriticism approach and focusing on her four key components, analyzes the representation of the relationship between human and nature in selected poems of Parvin E’tesami. Granting agency to nature as a living being, the confrontation between coexistence and anthropocentric hegemony, the critique of consumerist values against sustainability, and the role of culture in shaping environmental attitudes are the variables that form the basis of the article’s analyses. The main issue is to explain the quality of Parvin's exploitation of nature in the form of active activism to challenge human dominance and spread ecological awareness in an educational context, whose innovations seek to address the shortcomings of Parvin studies in integrating Western theories with Eastern literary tradition. The theoretical framework is based on Glotfelty's definition of ecocentric criticism, emphasizing ecocentrism versus anthropocentrism and environmental justice as the study of the connection between literature and the physical world. In the analytical section, pieces such as "The Uncut Tree" highlight the critique of the commodification of nature and profit-oriented logic; the "Snow and the Garden" debate challenges superficial anthropocentric judgments and represents ecosystem services; the "Violet and the Gardener" piece establishes the intrinsic value of nature against instrumental aesthetics; And “The Plunder of Time” explores the fragility of ecosystems and the co-destiny of human/nature in vital cycles. The findings show that Parvin considers nature as a moral subject with voice and action, and with this attitude, she criticizes the culture of domination and promotes intergenerational sustainability. پیوستگی و پیوند انسان و طبیعت، همواره از جستارهای مهمِّ ساحتِ ادبیات و هنر بوده است. در این میان، سروده‌های پروین اعتصامی در بازنمایی این رابطه، به‌ویژه از منظر رهیافت اخلاقی و معنوی‌، بسیار حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد نقد بوم‌گرای (اکوکریتیسیزم) چریل گلاتفلتی و با تمرکز بر چهار مؤلفة کلیدی وی، به واکاوی بازنمایی رابطة انسان و طبیعت در اشعار منتخب پروین اعتصامی می‌پردازد. اعطای عاملیت به طبیعت به‌مثابة موجودی زنده، تقابل هم‌زیستی و هژمونی انسان‌محور، نقد ارزش‌های مصرف‌گرایانه در برابر پایداری و نقش فرهنگ در شکل‌دهی نگرش‌های زیست‌محیطی، متغیرهایی هستند که شالودة تحلیل‌های مقاله را شکل می‌دهند. مسئلة اصلی، تبیین کیفیت بهره‌وری پروین از طبیعت در قالبِ کُنشگری فعال برای به چالش‌کشیدن سلطة انسانی و اشاعة آگاهی بوم‌شناختی در بستر تعلیمی است که نوآوری‌های آن، رفع کاستی‌های پروین‌پژوهی در ادغام نظریه‌های غربی با سنت ادبی شرقی را دنبال می‌کند. چارچوب نظری بر پایة تعریف گلاتفلتی از نقد بوم‌گرا با تأکید بر بوم‌محوری در برابر انسان‌محوری و عدالت زیست‌محیطی به‌عنوان مطالعة پیوند ادبیات و جهان فیزیکی استوار است. در بخش تحلیلی، قطعاتی چون «درخت بی‌بر» نقد کالایی‌سازی طبیعت و منطق سودمحور را برجسته می‌سازد؛ مناظرة «برف و بوستان» قضاوت‌های سطحی انسان‌محور را به چالش کشیده و خدمات اکوسیستمی را بازنمایی می‌کند؛ قطعة «بنفشه و باغبان» ارزش ذاتی طبیعت را در برابر زیبایی‌سنجی ابزاری تثبیت می‌نماید؛ و «تاراج روزگار» شکنندگی بوم‌سازگان و هم‌سرنوشتی انسان/طبیعت را در چرخه‌های حیاتی واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد پروین طبیعت را سوژه‌ای اخلاقی و دارای صدا و کُنش می‌داند و با این نگرش، فرهنگ سلطه را نقد کرده و پایداری میان‌نسلی را ترویج می‌دهد.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252930_0bdcc481a317dd8bd6fee450e38f8629.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 Rereading the Concept of Moderation in Saadi’s Works: A Discourse-Fuzzy Analysis بازخوانی ‌مفهوم‌ اعتدال در آثار سعدی: تحلیلی‌ گفتمانی- فازی 55 75 252985 10.30488/sipl.2026.565707.1135 FA محمود شریعتی استادیار علوم اجتماعی و سیاسی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Journal Article 2025 12 12 The concept of moderation has long been theorized in human societies as an ontological foundation for social systems and has played a determining role in guiding human relations at both micro and macro levels. The present study addresses the central question of how the semantic system of moderation is constructed and articulated in Saadi’s thought, drawing on the theoretical foundations of Aristotle and al-Farabi. The study adopts a mixed-method approach that combines discourse analysis and fuzzy logic, an approach that enables the interpretation of texts in terms of uncertainty, gradability, and the intelligibility of meaning structures. The study aims to demonstrate how a fuzzy interpretation of moderation can contribute to moving beyond absolutist thinking and extremism while also facilitating a more effective analysis of power relations. The findings indicate that Saadi’s conception of moderation is rooted in the theory of the mean and is based on the pursuit of the middle ground, the establishment of balance, and the avoidance of excess and deficiency. At the center of this perspective is the human being as a process and an unfinished being. Saadi’s discourse of moderation can be inferred at three levels: possibility in the domain of politics and society, impossibility in the domain of faith and belief, and deviation in the context of ghazal recitation and amorous conduct. This framework can provide a basis for a more empathetic understanding of just and balance-oriented political practice and of the role of moderation in human social relations مفهوم اعتدال، همواره در جوامع بشری، به‌ عنوان بنیانی هستی‌شناختی برای نظام‌های ‌اجتماعی، مورد نظریه‌پردازی قرار گرفته است؛ و نقش تعیین‌کننده‌ای در هدایت مناسبات انسانی در سطوح خرد و کلان داشته است. پژوهش‌ حاضر با این پرسش محوری شکل‌ گرفته است که در اندیشه سعدی ساخت و روایت نظام معنایی اعتدال با اتکا به مبانی نظری ارسطو و فارابی، چگونه صورت‌بندی‌ شده است؟ روش‌ این ‌پژوهش، ماهیتی ‌ترکیبی دارد و از تحلیل‌ گفتمان و منطق‌ فازی بهره می‌گیرد؛ ترکیبی که امکان تفسیر متن را بر مبنای عدم قطعیت، درجه‌پذیری و فهم‌پذیری ساختار معنا فراهم می‌سازد. هدف پژوهش آن است که نشان دهد تفسیر فازی از اعتدال چگونه می‌تواند در رهایی از مطلق ‌اندیشی و افراط‌گرایی؛ و همچنین در تحلیل کارآمدتر روابط قدرت نقش ‌آفرین باشد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که مفهوم اعتدال نزد سعدی معطوف به «نظریۀ حد» و بر پایه میانه‌گزینی و توازن‌ بخشی، و بر پرهیز از افراط و تفریط استوار است. در کانون این‌ نگرش، انسان به‌ مثابه فرایند و موجودی ناتمام قرار دارد. گفتمان‌ اعتدال‌ سعدی در سه سطح قابل استنتاج است: امکان (در ساحت سیاست و جامعه) امتناع (در ساحت ایمان و اعتقاد) و انحراف (غزل‌ خوانی و عاشق ‌پیشگی). این چارچوب می‌تواند زمینه‌ای برای فهم همدلانه از سیاست‌‌ورزی عادلانه و توازن‌ ساز در مناسبات اجتماعی انسان‌ها فراهم آورد.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252985_22e9df78639a70f70e779416dc17c88c.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 An Analysis of the Concept of “Class Consciousness” from the Perspective of Georg Lukács in The House of the Edrisis واکاوی مفهوم «آگاهی طبقاتی» از دیدگاه گئورگ لوکاچ در رمان خانة ادریسی‌ها 77 93 252989 10.30488/sipl.2026.568046.1145 FA احسان حمیدی زاده استادیار، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران، 0000-0001-7143-0188 یاسمن نجار بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران فاطمه طوبایی دانش‌آموخته دکتری بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2025 12 22 The main concern of this study is to explain how the crisis of class consciousness is represented in Ghazaleh Alizadeh’s novel The House of the Edrisis, which narrates the collapse of the aristocratic order and the emergence of revolutionary forces within a symbolic and multilayered setting. Drawing on Georg Lukács’s concept of “class consciousness,” the article aims to examine the relationship between social classes, false consciousness, genuine consciousness, reification, and the role of the revolutionary organization in the narrative structure of the novel. The study employs a descriptive-analytical method, with data analyzed through a close reading of the novel and comparison with Lukács’s theoretical foundations. The findings show that The House of the Edrisis is not merely a narrative of conflict between aristocratic and revolutionary characters; rather, it provides a narrative model of a society in transition, in which the aristocratic class remains bound to the past and to false consciousness, while the subordinate forces, although moving toward becoming a “class for itself,” fail to attain full collective consciousness because of the distortion of power and the reproduction of domination. From this perspective, the novel represents the crisis of consciousness in a revolutionary society through the structure of the house, the displacement of power, and the confrontation between the discourses of the characters مسئلة اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی بازنمایی بحران آگاهی طبقاتی در رمان «خانة ادریسی‌ها» اثر غزاله علیزاده است؛ رمانی که فروپاشی نظم اشرافی و ورود نیروهای انقلابی را در فضایی نمادین و چندلایه روایت می‌کند. هدف مقاله آن است که با تکیه بر مفهوم «آگاهی طبقاتی» گئورگ لوکاچ، نسبت میان طبقات اجتماعی، آگاهی کاذب، آگاهی راستین، شیءوارگی و نقش سازمان انقلابی را در ساختار روایی رمان بررسی کند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها از طریق خوانش متن رمان و تطبیق آن با مبانی نظری لوکاچ تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که خانة ادریسی‌ها صرفاً روایت تقابل شخصیت‌های اشرافی و انقلابی نیست، بلکه الگویی روایی از جامعه‌ای در حال گذار است که در آن طبقة اشراف در بند گذشته و آگاهی کاذب باقی می‌ماند و نیروهای فرودست، هرچند در مسیر تبدیل شدن به «طبقة برای خود» قرار می‌گیرند، به دلیل انحراف قدرت و بازتولید سلطه به آگاهی جمعی کامل دست نمی‌یابند. از این منظر، رمان بحران آگاهی در جامعة انقلابی را از خلال ساختار خانه، جابه‌جایی قدرت و تقابل گفتار شخصیت‌ها بازنمایی می‌کند.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252989_dbc218d6052e7a8fa5e408accf5e4c15.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 Components of Confessional Style in Shahla Zarlaki’s Eteraf-Baz and the Representation of Social Issues Related to Women and Family مؤلفه‌های سبک اعترافی در«اعتراف‌باز» شهلا زرلکی و بازنمایی مسائل اجتماعی مرتبط با زنان و خانواده در آن 95 110 252992 10.30488/sipl.2026.573463.1165 FA فاطمه سادات طاهری دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران 0000-0001-7584-8813 الهه آذربایجانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Journal Article 2026 02 02 Confessional literature is a literary genre that explicitly articulates the author’s thoughts and the hidden details of their personal life and inner world. Since many human actions and reactions are influenced by prevailing social events and traditions, confessions not only reflect an individual’s thoughts and inner experiences but also reveal the social conditions and hidden ideologies of the society in which the confessor lives, thereby providing a means of understanding the author’s society. This article examines the components of confessional style and the representation of social issues related to women and family in Shahla Zarlaki’s Eteraf-Baz. Using a descriptive-analytical approach based on the text of Eteraf-Baz, the authors seek to answer the following questions: Which components of confessional literature can be identified in Zarlaki’s confessional autobiography? And how does Zarlaki, by moving beyond certain social restrictions, articulate her turbulent self and her rebellious and resilient spirit, while also revealing her feminine sensitivity and tenderness? The findings show that, in her confessional autobiography, Zarlaki employs memoir and storytelling techniques and draws on fundamental components of confessional literature, including establishing connections with the historical context and recounting events; inward reflection and continuous evaluation of the self; revealing hidden aspects of life; articulating her lived experiences and cultural traditions; reflecting the influence of time and place on the formation of the narrator’s identity; and exploring the body as a means of attaining self-knowledge. Through an intimate language, attention to detail, an interrogative structure, and the use of a first-person point of view, she presents her confessions from childhood to the age of eighteen, representing social issues concerning women, including femininity; personal, familial, and cultural factors that cause suffering and harassment for women in society; attention to historical background and family origins; the absence of an emotional relationship between spouses; and imposed silence. ادبیات اعترافی، گونه‌ای ادبی است که اندیشه‌ها و جزئیات پنهان زندگی شخصی و اندیشه‌های نویسنده را به‌صراحت تبیین ‌می‌کند. از آن جا که بسیاری از کنش‌ها و واکنش‌های انسان‌ تحت ‌تأثیر وقایع و سنّت‌های رایج اجتماعی است؛ پس اعترافات افزون بر انعکاس اندیشه‌ها و درونیات فرد، اوضاع اجتماعی و ایدئولوژی‌های پنهان جامعة اعتراف‌کننده را نیز بازتاب ‌می‌دهد و می‌تواند محملی برای شناخت جامعة نویسنده باشد. مقالۀ حاضر، مؤلفه‌های سبک اعترافی و بازتاب موضوعات اجتماعی مربوط به زنان در کتاب اعتراف‌باز شهلا زرلکی را بررسی ‌می‌کند. نگارندگان می‌کوشند به شیوۀ توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن اعتراف‌باز به این پرسش‌ها پاسخ ‌دهند که‌ کدام مؤلفههای ادبیات اعترافی در خود زندگینامۀ اعترافی زرلکی یافت میشوند؟ و زرلکی چگونه با عبور از برخی محدودیت‌های اجتماعی، خویشتنِ پرتلاطم و روحیۀ سرکش و مقاوم، اما لبریز از لطافت زنانه را تبیین ‌کرده ‌است؟ یافته‌ها نشان ‌می‌دهد زرلکی کوشیده‌ است در خود زندگینامۀ اعترافی خویش با روشهای خاطرهگویی و قصه‌گویی و با محوریت مؤلفه‌های اساسی ادبیات اعترافی؛ از قبیل ارتباط با بستر تاریخی و بیان حوادث، بازگشت درونی و ارزیابی مداوم «خود»، بیان جنبه‌های پنهان زندگی، تبیین تجارب زیستۀ خویش و سنتهای فرهنگی، انعکاس تأثیر زمان و مکان بر شکل‌گیری هویت راوی، خوانش بدن و رسیدن به خودشناسی؛ اعترافات دورۀ کودکی تا هجدهسالگی خود را که موضوعات اجتماعی زنان؛ مثل زنانگی؛ عوامل شخصی، خانوادگی و فرهنگی آزاردهندۀ زنان در جامعه؛ توجه به پیشینۀ تاریخی و اصالت خانوادگی، اشاره به فقدان رابطۀ عاطفی بین همسران، سکوت تحمیلی و... را بازنمایی میکند با زبان صمیمی، جزئی‌نگری، ساختار پرسشی و استفاده از زاویۀ دید اول شخص تبیین کند.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252992_f099dab6f5b75712c0be788d108ebed5.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 From Soovashoon to The Wandering Island: A Sociological Study of the Status of Iranian Women in the Transition from Tradition to Modernity از سووشون تا جزیرۀ سرگردانی: بررسی جامعه‎شناختی وضعیّت زنان ایرانی در گذار از سنت به مدرنیته 111 123 252994 10.30488/sipl.2026.578871.1179 FA سمیه شرونی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر محمد پارسانسب استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران Journal Article 2026 04 13 Some approaches in the sociology of literature regard the novel as a literary representation of everyday life. In this regard, novels by women writers have, to some extent, reflected the lives and experiences of women in Iranian society. One such writer is Simin Daneshvar, whose works have focused particularly on the status of women. This study examines two novels by Daneshvar, Soovashoon and The Wandering Island, which were published twenty-four years apart, in an attempt to trace the changes and transformations in women's lives in the context of cultural changes in Iranian society and its transition from tradition to modernity. More specifically, by focusing on the perspective of one of Iran's most prominent women writers, the study examines the process of the transformation of Iranian women from the writer's perspective and explores the reasons behind changes in women's actions. The aim of the study is to demonstrate the changes and transformations in women's lives in two different social contexts, namely, traditional and modern Iranian society. The central question is what changes and transformations women's lives underwent over the years from the 1950s to the 1970s and whether these changes resulted in an improvement in women's status. The study employs a library-based research method and a descriptive-analytical approach. The findings indicate that changes and transformations in women's lives, in many cases, confronted them with numerous challenges and crises, as well as contradictions and dualities. Among the major changes were the increasing influence of new cultural values on women's lives and changes in their ways of thinking, greater interaction between female characters and society and their increased assumption of social roles, and a reduction in gender boundaries برخی رویکردها در جامعه‌شناسی ادبیات، رمان را برگردان زندگی روزمره در عرصۀ ادبی می‌دانند. در این میان رمان‌های نویسندگان زن، تا حدودی بازتاب زندگی زنان در جامعۀ ایران نیز بوده است. از جمله این نویسندگان، سیمین دانشور است که آثار خود را با تمرکز بر وضعیت زنان نوشته است. در این پژوهش با بررسی دو رمان سیمین دانشور که با فاصلۀ دو دهه (24 سال) از یکدیگر منتشر شده‌اند تلاش می‌شود تغییر و تحولات زندگی زنان در سایۀ تغییرات فرهنگی جامعه و گذار از سنت به مدرنیته، نشان داده شود. در حقیقت با تمرکز بر دیدگاه یکی از مشهورترین نویسندگان زن ایران تلاش می‌شود تا روند دگردیسی زن ایرانی از زاویة دید یک نویسنده و دلیل تغییر کنش‌های زنان بررسی شود. هدف از انجام این پژوهش، نشان دادن تغییر و تحولات وضعیت زندگی زنان در دو فضای متفاوت جامعۀ سنتی و مدرن است و پرسش اساسی نیز آن است که زندگی زنان در گذر سالیان (دهۀ پنجاه تا هفتاد) چه تغییر و تحولاتی داشته و آیا این تغییرات باعث بهبود وضعیت زنان بوده یا خیر؟ پژوهش حاضر بر مبنای روش کتابخانه‌ای و شیوۀ تحلیلی و توصیفی انجام شده و نتایج نشان می‌دهد تغییر و تحولات زندگی زنان در بسیاری از موارد آنان را با چالش‌ها و بحران‌ها، تضادها و دوگانگی‌های بسیاری مواجهه ساخته است. از جمله تغییرات زندگی زنان می‌توان به مواردی چون متأثر شدن زندگی آنان از ارزش‌های فرهنگی جدید و تغییر در تفکر آنان، تعامل بیشتر شخصیت‌های زن با اجتماع و نقش‌پذیری اجتماعی آنان و نیز کاهش مرزبندی‌های جنسیتی اشاره کرد.

https://sipl.gu.ac.ir/article_252994_0a44a09e849cd3b0b029efabcee3d4fa.pdf

دانشگاه گلستان پژوهش های ادبی و اجتماعی 3115-8781 5 15 2026 08 23 The Descent of the Goddess Ishtar in the Rain Doll Ritual: An Interpretation Based on Iranian Rain-Making Rituals هبوط ایزدبانوی ایشتار در عروسک باران با تکیه بر مناسک بارانخواهی ایرانیان 129 144 253370 10.30488/sipl.2026.572962.1162 FA پیمان ابوالبشری استادیار گروه باستانشناسی و تاریخ دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران 0000-0001-8841-6470 Journal Article 2026 01 30 The present study examines the origins of rain-seeking rituals in Iran from an interdisciplinary perspective and challenges the common hypothesis that the rain doll is associated with the cult of Anahita or Tishter. Drawing on a comparative analysis of mythology, archaeological evidence, and, particularly, folkloric data, it demonstrates that the ritual structure and iconography of the rain doll (Talo, Choli-Chaghal, Chamcham-Glin, Kosegalin, Gul-Glin, and others), as reflected in the poems, correspond significantly to the cult of Ishtar and the Akitu festivals in Mesopotamia. Elements such as the centrality of the ritual effigy, collective ritual procession, the performance of address-oriented songs, the central role of women, dancing and stamping of the feet, immersing the effigy in water, the use of red and black colors, the presence of a crown or horns, the devotional offering of grain and animal sacrifice, and consigning the effigy or a skull to water are simultaneously present in both traditions. Accordingly, it is argued that, within the context of Iran’s semi-arid geography, the rain-making and land-fertility functions provided the basis for the gradual absorption and localization of Ishtar’s functions. Through a long process, and with the Islamization of temples and the renaming of shrines, these functions continued in the form of the rain doll. نوشتۀ حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای به بررسی خاستگاه مناسک بارانخواهی در ایران می‌پردازد و فرضیۀ رایجِ انتساب عروسک باران به کیش آناهیتا یا تیشتر را به چالش میکشد. با اتکا بر تحلیل تطبیقی اساطیر، شواهد باستان‌شناختی و بهویژه داده‌های فولکلوریک، نشان داده می‌شود که ساختار آیینی و شمایل‌شناسی عروسک باران (تالو، چولی‌چَغَل، چمچمه‌گلین، کوسه‌گَلین، گل‌گلین و جز آن) که در اشعار نهفته است، به‌طور معناداری با کیش ایشتار و جشن‌های آکیتو در بین‌النهرین هم‌خوان است. عناصری چون مرکزیت پیکرۀ آیینی، رژۀ جمعی، اجرای ترانه‌های خطاب‌محور، نقش محوری زنان، رقص و پایکوبی، آغشته‌کردن پیکره به آب، کاربرد رنگ‌های سرخ و سیاه، حضور تاج یا شاخ، نذر غلات و قربانی حیوانی و سپردن پیکره یا جمجمه به آب، در هر دو سنت به‌صورت هم‌زمان حضور دارد. بر این اساس استدلال می‌شود که در بستر جغرافیای نیمه‌خشک ایران، کارکرد باران‌زایی و باروری زمین، زمینه جذب و بومی‌سازی تدریجی خویشکاری‌های ایشتار را فراهم کرده و در فرایندی طولانی، با اسلامیزه ‌شدن معابد و تغییر نام زیارتگاه‌ها، در قالب عروسک باران تداوم یافته است.

https://sipl.gu.ac.ir/article_253370_2e218daf649a3a828dca1101c3cb0a96.pdf