پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

نگاهی جامعه شناختی به بازآفرینی اسطوره‌های آرش در میدان ادبی ناسیونالیستی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گلستان
2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گلستان
چکیده
در جامعه­شناسی پساساختارگرا که شاخص­ترین چهره آن پیر بوردیو است، به بررسی رابطه فرد و ساختار پرداخته می­شود تا تأثیر متقابل اراده انسان و ساختارهای اجتماعی بر زندگی او کم‌رنگ نشود و تحلیل نهایی نیز دچار نسبی باوری حاکم بر اندیشه‌های پست­مدرن نگردد. بوردیو به جای مفهوم ساختار، مفهوم میدان را به کار می­برد، به نظر او هر فرد در طول زندگی خود با میدان­های متفاوت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی درگیر است و حرکت­هایی که در درون این میدان­ها رخ می­دهد، آگاهانه و ناآگاهانه، بر زندگی او تأثیر می­گذارند. یکی از این میدان­ها، میدان ادبی است. او معتقد است عاملیت، ساختار و ارتباط متقابل آن‌ها نقشی اساسی در شکل­گیری متون خلاقۀ ادبی دارند. به همین منظور اسطورۀ آرش که در دورۀ معاصر یکی از اساطیر پر طرفدار بوده است، بر اساس این نظریه تحلیل گردید. داستان آرش کمانگیر یکی از اساطیر ایرانی است که توسط بهرام بیضایی، مهرداد اوستا و ارسلان پوریا در میدان ادبی ناسیونالیستی ایران بازآفرینی شده است؛ تحلیل این سه منظومه به شیوه بوردیو نشان می­دهد که ویژگی­های مشترک میدان ادبی ناسیونالیستی ایران در هر سه بازنویسی به چشم می­خورد، یعنی بیگانه­ستیزی، تأکید بر زبان مشترک، تاریخ مشترک، افتخارات قومی و مرزهای مشترک که درون‌مایه ثابت بازنویسی­های مورد نظر هستند و در فرم‌های متفاوتی تکرار می­شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A sociological look at the re-creation of Arash's myths in the nationalist literary field

نویسندگان English

Vahid Rooyani 1
mansour hataminejad 2
1 Persian language and literature Department. Humanities faculty. Golestan University. Gorgan. Iran
2 department of persian language and literature, faculty of humanities, golestan university, gorgan, iran
چکیده English

In post-structuralist sociology, who’s most prominent figure is Pierre Bourdieu, an attempt is made to investigate the relationship between the individual and the structure, so that the mutual influence of human will and social structures on his life is not diminished, and the final analysis also suffers from the relative belief that governs the thought. It should not be postmodern. Bourdieu uses the concept of field instead of the concept of structure, in his opinion, every person is involved with different economic, political and cultural fields during his life, and the movements that occur within these fields- knowingly and unknowingly, affect his life. One of these fields is the literary field. The saga of Arash Kamangir is one of the Iranian legends that was recreated by Bahram Baizaei, Mehrdad Avesta and Arslan Pouria in the nationalist literary field of Iran. The analysis of these three poems in Bourdieu's style shows that the common characteristics of the nationalistic literary field of Iran in all three Rewriting is visible, that is, xenophobia, emphasis on a common language, common history, ethnic honors and common borders, which are the constant themes of the intended rewritings and are repeated in different forms.

  • اتابکی، تورج و اریک یان زورکر (1385)، تجدد آمرانه، ترجمۀ مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس.
  • اکبری، محمدعلی (1384)، تبارشناسی هویت جدید ایرانی، تهران: علمی و فرهنگی.
  • انتخابی، نادر (1390)، ناسیونالیسم و تجدد در ایران و ترکیه، تهران: نگارۀ کتاب.
  • اوستا، مهرداد، (1355)، حماسه آرش، مشهد: مطبعه خراسان.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1357)، الفبای جدید و مکتوبات، به کوشش مجید محمد زاده، تبریز: احیا.
  • آدمیت، فریدون (1349)، اندیشه­های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: خوارزمی.
  • آدمیت، فریدون، (1357)، اندیشه­های میرزا آقا خان کرمانی، تهران: پیام.
  • آدمیت، فریدون، (1363)، اندیشه­های طالبوف تبریزی، تهران: دماوند.
  • بوردیو، پیر، (1390)، تمایز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: ثالث.
  • بیضایی، بهرام، 1373، آرش، تهران: نیلوفر، چاپ چهارم.
  • پرستش، شهرام، (1390)، روایت نابودی ناب، تهران: ثالث.
  • پوریا، ارسلان، 1357، آرش شیوا تیر، تهران: توکا.
  • جنکینز، ریچارد، (1385)، بوردیو، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نی.
  • رنان، ارنست (1389)، «ملت چیست؟»، خرد در سیاست، گزیده و نوشته و ترجمۀ عزت الله فولادوند، تهران: طرح نو.
  • رویانی، وحید، حاتمی­نژاد، منصور، (1393)، «آرش سیاوش کسرایی و میدان ادبی ایران»، نقد ادبی، شماره 26، صص 67-89.
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا (1390)، با چراغ و آینه، تهران: سخن.
  • صادقی، فاطمه، (1392)، جنسیت ناسیونالیسم تجدد، تهران: قصیده سرا.
  • کاتم، ریچارد، (1371)، ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین، تهران: کویر.
  • گرنفل، مایکل، (1389)، مفاهیم کلیدی بوردیو، ترجمه محمد مهدی لبیبی، تهران: افکار.
  • گلن، سنت جان بارکلی، (1369)، ناسیونالیسم قرن بیستم، ترجمه یونس شکرخواه، تهران: سفیر.
  • گلنر، ارنست (1388)، ناسیونالیسم، ترجمۀ سید محمدعلی تقوی، تهران: مرکز.
  • وطن دوست، غلامرضا و همکاران (1388)، «نمودهای ناسیونالیسم در کتاب های درسی تاریخ دورۀ پهلوی اول»، تاریخ نگری و تاریخ نگاری، سال نوزدهم، شمارۀ اول.
  • وینسنت، اندرو (1386)، ایدئولوژی­های مدرن سیاسی، ترجمۀ مرتضی ثاقب فر، تهران: ققنوس.
  • همپتن، جین (1389)، فلسفۀ سیاسی، ترجمۀ خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو.