پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

بررسی نفثه المصدور بر اساس رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی پی‌یر گیرو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تبریز
چکیده
نشانه­شناسی اجتماعی از جمله رویکردهای انتقادی بازخوانی متون ادبی است که در صدد بررسی و کشف نشانه­های درون­متنی می­باشد تا بتواند به لایه­های مفهومی پنهان آن دست یافته و معانی نهفته در این نشانه­ها را درک نماید. پی­یر گیرو، نشانه­های اجتماعی را به دو گروه هویت و آداب معاشرت تقسیم می­کند. نفثه المصدور اثر ارجمند شهاب الدین محمد زیدری نسوی، منشی سلطان جلال­الدین خوارزمشاه، کتابی است که در مورد حملة مغول به ایران و سقوط سلسلة خوارزمشاهیان نوشته شده ­است و با توجه به موضوع آن که مضمونی تاریخی- اجتماعی دارد، می­توان جلوه‌هایی از فرهنگ، هویت، و آداب و رسوم دورة خوارزمشاهیان را در آن به وضوح دید و از این‌رو، کتاب مذکور دارای رمزگان­های اجتماعی بسیاری است که نیاز به استخراج و تحلیل دارد. بر این اساس، نگارندگان این پژوهش کوشیده­اند تا با بهره­گیری از روش تحلیل کیفی و با تکیه بر دیدگاه پی­یر گیرو، نشانه­های اجتماعی را در نفثه المصدور بررسی و تحلیل نمایند. بر اساس یافته­های این پژوهش، نشانه­های اجتماعی در نفثه المصدور در مقولة هویت و آداب معاشرت بازتاب یافته و در قالب عواملی چون لحن سخن، حالات و اطوار، خوراک، پوشاک و ... بروز یافته ­است که به نوعی بیانگر تنوع رمزگان­های زمان نویسنده و توجه شایان او به اوضاع اجتماعی جامعه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study of Nafsat al-Masdor in the light of Pierre Giraud's Social Semiotics

نویسندگان English

Ali hassannezhad
Nahid Ahmadi
PhD student in Persian language and literature of Tabriz University.
چکیده English

As a key approach to the close and critical reading of literary texts, social semiotics seeks to discover signs within literary texts. In doing so, it aims to figure out hidden concepts and layers of meanings. Pierre Giraud divides social signs into two categories: identity and etiquette. Nafsat al-Masdor is written by Shihab al-Din Muhammad al-Nasawi, the secretary of Sultan Jalal al-Din Khwarazmshi, whose book recounts the Mongols’invasion of Persia and the fall of of Khwarazmshahi dynasty. Given its soci-historical subject, one can vividly perceive the manifestations of culture, identity, and etiquette in the Khwarazamshahi period. Hence, the book contains abundant social signs and codes demanding to be extracted and interpreted. Therefore, by employing the qualitative method and drawing on Pierre Giraud’s insights, the current research attempts to analyze social signs in Nafsat al-Masdor. The findings of the current article demonstrate that social signs in Nafsat al-Masdor have manifested themselves in identity and etiquette, in turn, being materialized in tone, discourse, postures, gestures, food, and dress revealing the diversity of social codes in the author’s time and his close attention to social conditions of his own time.

کلیدواژه‌ها English

Nafsat al
Masdor Nasawi Semiotics Social Semiotics Pierre Giraud
  • احمدی، بابک (1383). از نشانه­های تصویر تا متن، تهران: نشر مرکز.
  • اقبال آشتیانی، عباس (1389). تاریخ مغول، چاپ اول، تهران: سپهر ادب.
  • ایلگتون، تری (1380). درآمدی بر نظریة ادبی، ترجمة عباس مخبر، چاپ دوم، تهران: مرکز.
  • بارت، رولان (1383). نشانه­شناسی ادبی، ترجمة ناصر فکوهی، تهران: فرهنگ.
  • بتلاب اکبرآبادی، محسن، و خزانه دارلو، محمدعلی (1390). «نمودهای رمانتیسم در نفثه المصدور»، متن‌شناسی ادب فارسی (مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، شمارۀ 47 (3) (پیاپی11))، صص 47-66.
  • تاجیک، محمدرضا (1383). جهانی شدن و هویت» هویت ملی و جهانی شدن. تهران: موسسۀ تحقیقات و توسعة علوم انسانی.
  • جوینی، عطاملک (1390). تاریخ جهانگشا. جلد اول. تصحیح محمد قزوینی. چاپ پنجم. تهران: دنیای کتاب.
  • خدادادیان، مهدی، و اسداللهی، خدابخش (1398). «تحلیل نفثه المصدور از منظر نشانه­شناسی فرهنگی»، نثر پژوهی ادب فارسی، دورة 22، شمارة 45، صص 91-118.
  • خانلری، زهرا (1348). فرهنگ ادبیات فارسی، تهران: بنیاد فرهنگی ایران.
  • خزانه­دارلو، محمدعلی، و قاسمی، علیرضا (1395). «گزاره­های انشایی در نفثه المصدور»، فنون ادبی، شمارة 8 (3) (پیاپی16)، صص 103- 118.
  • رضی، داوود (1381). «سنجش نگرش دانشجویان به آیندة شغلی خود با توجه به عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر آن در دانشگاه مازندران»، مجلة مطالعات و پژوهش­های ادبیات و علوم انسانی، شمارۀ 30-31، صص295-326.
  • روتیو، پئنتی (1381). «نشانه­شناسی مصنوعات»، ترجمة فرهاد گشایش، زیبا شناخت، شمارة 6(18)، صص 119-136.
  • ریچموند، وبرجینیاپی، جیمزسی، مک کروسکی (1388). رفتارهای غیرکلامی در روابط میان فردی (درس­نامة ارتباطات غیرکلامی)، ترجمة فاطمه سادات موسوی و ژیلا عبدالله­پور، زیر نظر غلامرضا آذری. تهران: دانژه.
  • زندی، بهمن، لطیفی، آناهیتا و دیگران (1399)، «دگردیسی هویت و تغییر نام اشخاص: یک بررسی نام­شناختی اجتماعی». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة9، شمارة 3. صص 641-664.
  • ساسانی، فرهاد (1389)، معناکاوی: به سوی نشانه­شناسی اجتماعی، تهران: علم.
  • سجودی، فرزان (1390). نشانه­شناسی؛ نظریه و عمل، تهران: علم.
  • سوسور، فردینان دو (1378). دورة زبان­شناسی عمومی، ترجمة کوروش صفوی، چاپ اول، تهران: هرمس.
  • شمیسا، سیروس (1383). سبک­شناسی نثر، چاپ هفتم. تهران: نشر میترا.
  • صفا، ذبیح­الله (1395). تاریخ ادبیات ایران، جلد دوم، تلخیص محمد ترابی، تهران: فردوس.
  • طهماسبی، فریدون، و مظفری، سولماز (1395). «سبک­شناسی نفثه المصدور زیدری نسوی»، فنون ادبی، شمارة 8 (14)، صص 173-188.
  • فاولر، راجر (1390). زبانشناسی و نقد ادبی.ترجمة مریم خوزان. تهران: نشر نی.
  • فرهنگی، سهیلا و معصومه باستانی خشک بیجاری (1393). «نشانه­شناسی اجتماعی رمان بیوتن»، نقد ادبی، سال هفتم، شمارة 25، صص121-151.
  • محبوب، فرشته (1395). «واکاوی ساختاری و زیباشناختی نفثه المصدور». فنون ادبی، 8 (4(پیاپی17)، صص 207-222. کوئن، بروس (1387). درآمدی بر جامعه­شناسی، ترجمة محسن ثلاثی، تهران: توتیا.
  • گیرو، پی­یر (1399). نشانه­شناسی، ترجمة محمد نبوی، ویراست دوم. تهران: آگه.
  • موسویان، شاهرخ (1393). شرح نفثه المصدور. تهران: دستان.
  • مکاریک، ایرنا ریما (1384). دانشنامة نظریه­های ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
  • نسوی زیدری، شهاب الدین محمد (1343 الف). نفثه المصدور، به تصجیح امیرحسین یزدگردی، تهران: اداره کل نگارش وزارت آموزش و پرورش. (در متن همه جا نسوی است نه نسوی زیدری)
  • نسوی زیدری، شهاب الدین محمد (1393 ب). شرح نفثه المصدور، به کوشش شاهرخ موسویان. تهران: دستان.
  • نوری، علیرضا (1381). «معیارهای اسلامی پوشش زنان و الگوی مصرف آن»، اندیشة صادق، شمارة 8-9، صص122-129.