پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

تحلیل جامعه شناختی رمان کریستین و کید بر مبنای نظریۀ ساخت یابی گیدنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه گلستان
چکیده
ادبیات از ابزارهای مهم شناخت فرهنگ و تفکر هر جامعه و بازتاب‌دهندۀ نگرش­ها، ارزش­ها، شیوه­های تفکر و گفتمان هر دوره از جوامع است. جامعه­شناسی رمان به عنوان مهم­ترین شکل ادبی دوران مدرن، به رابطۀ میان رمان و ساختار محیط اجتماعی می­پردازد و بازنمایی از زندگی روزمره است. چرا که رمان بیش از هر اثر ادبی دیگری تحت تأثیر شرایط و اوضاع جامعه است و می­تواند ساختار اجتماعی را در خود بازنمایی کند. گیدنز از جمله جامعه­شناسانی است که در نظریۀ ساخت­یابی به مسئلۀ کنش و ساختار و رابطۀ دیالکتیک ساختار و عاملیت توجه کرده­ است که بر مبنای آن ساختارهای اجتماعی هم واسطۀ کنش­اند و هم خود به وسیلۀ کنش اجتماعی بازتولید می­شوند. در این پژوهش که با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، تلاش شد تا بر مبنای نظریۀ ساخت­یابی گیدنز، خوانشی جامعه­شناختی از رمان کریستین و کید به عنوان یکی از آثار صناعت­مند و پرتعلیق گلشیری صورت گیرد و پنج مفهوم مواجهۀ شرق و غرب، شیء انگاری سوژه، بی­تفاوتی و انفعال، زن و هویت زنانه و عصیان و بازاندیشی احصا شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Sociological Reading of Houshang Golshiri’s Christine and the Kid in the light of Anthony Giddens’ Structuration Theory

نویسنده English

Vajihe Jalaeian Bakhshande
Faculty member, Golestan University
چکیده English

Literature is one of the chief tools for understanding culture and thinking in every society since it mirrors attitudes, values, discourses, and ways of thinking in each period. As the most important literary form in the modern period, the sociology of literature examines the relationship between the novel and social context, reflecting the routine life. Since influenced more than other literary forms by social conditions, novels can represent the social structure in the best way.  Anthony Giddens in his structuration theory explores the notions of action, structures, and the dialectic relationship between the structure and agency. According to the theory, social structures are the mediums of actions and at the same time, these structures are reproduced by social actions. By employing Gidden’s structuration theory and the descriptive-analytical approach, the current study seeks to read Houshang Golshiri’s Christine and the Kid, his most suspenseful and experimental novel, in the light of sociology to extract five (sociological) concepts: the encounter between the East and the West, the subject’s objectification, apathy and passivity, women and feminine identity, and finally rebellion and reflexivity.

کلیدواژه‌ها English

Sociology of literature
Structuration
Giddens
Christine and Kid
Golshiri
  • بلیکی، نورمن (1391). پارادایم­های تحقیق در علوم انسانی، ترجمۀ سید حمیدرضا حسینی؛ محمدتقی ایمان و سید مسعود ماجدی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • پارکر، جان (1386). ساخت‌یابی، ترجمۀ حسین قاضیان، تهران: نشر نی.
  • جداری، وحیده؛ رمضانی، علی و آقایاری زاهد، رضا (1403). «بررسی ساختار تاریخی داستان‌های رضا براهنی از منظر جامعه‌شناسی ادبیات».اجتماعیات در ادب فارسی. سال 2، شمارۀ 2، : 31 ـ 46.
  • جلایی‌پور، حمید رضا (1387). نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، تهران، نشر نی.
  • جلائیان بخشنده، وجیهه؛ قاسمی، وحید و ایمان، محمدتقی (1397). «تدوین و سنجش­پذیری مقیاس مدارای اجتماعی مبتنی بر نظریۀ ساخت­یابی گیدنز». پژوهش­های جامعه­شناسی معاصر، سال 7، شمارۀ 12: 135- 160.
  • جهانگرد علی‌اکبر، شیخی محبوبه (1401). «چگونگی بازتعریف کمال‌الملک در مجلۀ هنر و مردم دهه ۴۰ و ۵۰ و نسبت آن با جریان مدرنیزاسیون». کیمیای هنر. سال 11، شمارۀ 45: 35 ـ 48.
  • حسین پناهی، فردین. (1398). «سیر تحوّل نقش زن در داستان‌پردازی هوشنگ گلشیری: یک شاخصة سبکی و فکری». ادبیات پارسی معاصر، سال 9، شمارۀ 2: 87 ـ 109.
  • خادمی کولایی، مهدی؛ سرمدی، مجید و زمانی کارمزدی، فاطمه (1394). «جامعه‌شناسی رمان خاله‌بازی از بلقیس سلیمانی بر مبنای نظریّۀ پی‌یر بوردیو».ادبیات پارسی معاصر. سال5، شمارۀ 3: 45 ـ 65.
  • خمسه، شروین، و شیرزاده، نسرین (1397). «تحلیل جامعه شناختی رمان سهم من با تکیه بر نظریات لوسین گلدمن». تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا). سال 10، شمارۀ 36: 161 ـ 179.
  • رضویان، سیدرزاق (1394). «مقایسۀ شخصیت در رمان­های سووشون و کریستین و کید». مطالعات داستانی. سال سوم، شمارۀ 2: 89-110.
  • ریتزر، جورج (1382). نظریۀ جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
  • ریتزر، جرج و گودمن، داگلاس (1390). نظریۀ جامعه‌شناسی مدرن، ترجمۀ خلیل میرزایی و عباس لطفی‌زاده، چاپ اول، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
  • سیدمن، استیون (۱۳۹۲). کشاکش آراء در جامعه‌شناسی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
  • علوی، فریده (1379). «نگاهی به تاثیر ادبیات فرانسه در پیدایش رمان نو در ایران (دهه 1340-1350)». پژوهش زبان های خارجی. (ویژه‌نامۀ همایش ادبیات تطبیقی)، شمارۀ 8: 90-103.
  • فاضلی، مهبود (1400). «نقد جامعه شناسی رمان پاییز فصل آخر سال است با رویکرد ساختارگرایی تکوینی». پژوهش‌های ادبی، سال 18، شمارۀ 73: 97 ـ 121.
  • قافله باشی، سیداسماعیل و حسینی، فرشته سادات (1400). «عناصر گروتسک و مدرن گرایی در رمان شازده احتجاب گلشیری». مطالعات زبان و ادبیات غنایی، سال 11، شمارۀ 38: 23-38.
  • کیویستو، پیتر (1380). اندیشه‌های بنیادی در جامعه‌شناسی، ترجمۀ­ منوچهر صبوری، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
  • گلدمن، لوسین (1371). جامعه­شناسی ادبیات (دفاع از جامعه­شناسی رمان). ترجمۀ محمدجعفر پوینده. تهران: نشر هوش و ابتکار.
  • گلشیری، هوشنگ (1350). کریستین و کید. تهران: کتاب زمان.
  • گیدنز، آنتونی (1384). مسائل محوری در نظریه اجتماعی: کنش، ساختار و تناقض در تحلیل اجتماعی، ترجمۀ محمد رضایی، تهران: انتشارات سعاد.
  • گیدنز، آنتونی (1396). ساخت جامعه، ترجمۀ اکبر احمدی، تهران: نشر علم.
  • گیدنز، آنتونی (1385). تجدد و تشخص، ترجمۀ ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
  • لوکاچ، جورج (1387). جامعه­شناسی رمان. ترجمۀ محمدجعفر پوینده. تهران: نشر ماهی.
  • محرابی، علی (1393). «رمان، واقعیت و جنسیت؛ درنگی بر پژوهش های زن در آینۀ رمان». زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد سنندج. سال ششم، شمارۀ 19: 57-84.
  • محمودی، محمدعلی، ناروئی، فاطمه، و خمر، بهناز (1395). «تحلیل جامعه شناختی رمان همسایه‌ها». گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران.. https://sid.ir/paper/847918/fa
  • مودت، مریم؛ کاظمی، فروغ و مدرسی، بهرام (1403). «تحلیل سبک روایی داستان پست مدرن فارسی بر اساس الگوی نشانه معناشناسی گریماس (مطالعۀ موردی داستان کریستین و کید و شازده احتجاب از هوشنگ گلشیری)». سبک­شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال 17، شمارۀ 7: 145-171.
  • مولودی، فواد و هدایتی، محمد (1401). «فرم رمان و ساخت اجتماعیِ آگاهی تأملی لوکاچی در کریستین و کید گلشیری».نقد و نظریه ادبی. دورۀ 7، شماره 1 :137-158.
  • میرعابدینی، حسن (1386). صدسال داستان نویسی ایران. تهران: نشر چشمه.
  • Alavi, Farideh & Salehinia, Negar (2007). Le personnage au statut déstabilisé La dissolution du personage des nouveaux romanciers à Houshang Golshiri.Plume. 3-5: 21-32.
  • Ayati, Akram & Rahimi Rokni, Maede (2015). Christine et Kid, un nouveau roman à l’image de La Jalousie. Recherches en Langue et Littérature Françaises. Volume:9, Issue: 16: 67-82.
  • Giddens, A. (1984). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration, Cambridge: Polity press.