پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

مسیر رنج زنان در جامعۀ سنتی ایران با تحلیل دو رمان‌ سگ و زمستان بلند و طوبا و معنای شب براساس آراء پی‌یر بوردیو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران
چکیده
رمان از زمان پیدایش آن تاکنون اصلی‌ترین گونۀ ادبی برای بازتاب زندگی زنان بوده‏ است و نویسندگان زن برای انعکاس جنبه‌های مختلف اندیشه و زندگی خود از آن بیشترین بهره را برده‌اند. امروزه با عنایت به نقش اساسی زنان در رشد و پیشرفت جوامع و به تبع آن، ضرورت توجه به جایگاه و موقعیت آنان، لزوم پرداختن به دغدغه‎‎ها و مسائل زنان، آن هم از رهگذر مطالعه در رمان فارسی، بیش از پیش آشکار است. شهرنوش پارسی‌پور (1324) از جمله نویسندگان موفق و پرکار در عرصۀ ادبیات داستانی ایران است که بسیاری از آثار خود از جمله سگ و زمستان بلند (1355) و طوبا و معنای شب (1368) را با محوریت دادن به زنان نوشته‌است. این دو اثر نمایانگر وضعیت زندگی زنان ایرانی در دورۀ قاجار، انقلاب مشروطه و نیز عصر پهلوی است. در این پژوهش، با تمرکز بر افکار، دغدغه‎ها و کنش‎های شخصیت‌های  زن این دو رمان تلاش می‌شود تا تصویری از جامعه و فرهنگ حاکم، نوع نگاه جامعه به زنان و نوع مواجهۀ جامعه با آنان و نهایتاً دگرگونی احتمالی سرمایه‏های زنان، نشان داده شود. به منظور دست‌یابی به این اهداف بر آنیم تا به بررسی و تحلیل میدان‌هایی که شخصیت‌های زن در آن‏ها حضور دارند و نیز میزان بهره‌مندی زنان از سرمایه‌های مختلف در این میدان‌ها، برپایۀ نظریۀ انواع سرمایه و میدان پیر بوردیو بپردازیم. بررسی‎ها  نشان می‌دهد که با وجود محدودیت‌ها و فشارهای محیط مردسالار خانواده و اجتماع، زنان هرگز از تلاش برای هویت‌یابی و تغییر نگاه جامعه به خود، دست برنداشته‎اند و نه تنها با سرمایۀ صفر، بلکه گاهی صرفاً با سرمایه‌های منفی چون خرافات و عادت‌واره‌هایی همچون شایعه‎سازی و پذیرش آن، همچنان برای بهبود جایگاه خود تلاش ‌کرده‎اند. بدیهی است که این تلاش‎ها در مواردی مفید و مؤثر بوده و در برخی موارد نیز ناکامی در پی داشته‎است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Analyses of North Kh The course of Women’s Sufferings in Iranian Traditional Society: Analysis of The Dog and the Long Winter and Touba and the Meaning of Night in the light of Pierre Bourdieu’s Ideas

نویسندگان English

somayeeh sharooni 1
mohammad parsanasab 2
1 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran
چکیده English

Since its inception, the novel has been the primary literary form for reflecting women’s lives. As a result, female writers have significantly capitalized on it to explore various facets of their ideas and experiences. In contemporary times, given the crucial role of women in the progress and development of their societies, it is more apparent than ever to focus on women’s position and status and to address their concerns and issues through reading Persian novels. Shahrnush Parsipur (1945) is one of the successful and prolific writers in the realm of fiction. She has authored most of her works, including The Dog and the Long Winter (1974) and Touba and the Meaning of Night (1989), in which women are the central figures. These novels exemplify the living conditions of Iranian women during the Qajar, Constitutional, and Pahlavi periods. This study aims to portray the society, its prevailing culture, societal attitudes toward women, and the ways in which society interacts with them, ultimately exploring the potential transformation of their circumstances by focusing on the thoughts, concerns, and actions of female characters in these two novels. Based on Pierre Bourdieu’s concepts of various capitals and fields, the study will examine not only fields in which female characters are present, but also the extent to which women benefit from various capitals in these fields. The study has demonstrated that women did not stop their efforts to alter society’s outlook toward them as well as to find their own identity despite limitations and pressures of their patriarchal society. To improve their status, they have kept their effort with zero capital and at times with negative capital, such as superstition, habitus, such as gossipmongering, and its acceptance. These efforts have been effective and disappointing sometimes.

کلیدواژه‌ها English

Persian Novel
Shahrnush Parsipur
Touba and the Meaning of Night
The Dog and the Long Winter
Pierre Bourdieu
Field
Capital
  • منابع

    • آبراهامیان، یرواند (1389). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل­محمدی، تهران: نشر نی.
    • ایوبی، حجت­الله (1401). به طعم فرهنگ: جامعه­شناسی سیاسی پی­یر بوردیو، چاپ دوم، تهران: ثالث.
    • بوردیو، پی‌یر (1390). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار.
    • بوردیو، پی‌بر (1400). مسائل جامعه‌شناسی، ترجمه پیروز ایزدی، تهران: آس.
    • پارسی‌پور، شهرنوش (1369). سگ و زمستان بلند، چاپ دوم، تهران: اسپرک.
    • پارسی‌پور، شهرنوش (1368). طوبا و معنای شب، چاپ دوم، تهران: اسپرک.
    • جلائی‌پور، حمیدرضا و محمدی، جمال (1388). نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، چاپ دوم، تهران: نی.
    • رمضان­پور شوبی، ساناز (1400). سیاست در زندگی روزمره زنان در ایران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم سیاسی، به راهنمایی احمد رشیدی، دانشگاه مازندران.
    • شایان‌مهر، علیرضا(1398). پی‌یر بوردیو، چاپ دوم، تهران: اختران.
    • شفیعی، سمیه سادات (1400). تاریخ اجتماعی زنان در عصر قاجار، چاپ سوم، تهران: ثالث.
    • شریفی ساعی، محمدحسین و آزاد ارمکی، تقی (1400). «زنان در عصر پدرسالاری: روایت تاریخی از وضعیت اجتماعی و فرهنگی زنان در دورۀ قاجار»، فصلنامه علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورۀ سوم: 122-102.
    • صادقی، فاطمه (1384). جنسیت، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دورۀ پهلوی اول)، تهران: قصیده­سرا.
    • طوافچیان، معصومه و جاسمی، مهوش (1358). وضع زنان در ایران، چاپ چهارم، تهران: انتشارات رنجبران ایران.
    • طغرانگار، حسن (1383). حقوق سیاسی اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تهران: مرکز انتشارات اسناد انقلاب اسلامی.
    • کار، مهرانگیز (1376). حقوق سیاسی زنان ایران، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
    • کوثری، مسعود (1387). «نسل‌های ایکس، وای و زد و سیاست‌گذاری فرهنگی در ایران»، راهبرد فرهنگ، شمارۀ سوم: 84-65.
    • گرنفل، مایکل (1389). مفاهیم کلیدی پیر بوردیو، ترجمۀ محمد مهدی لبیبی، تهران: نشر افکار.
    • مایلز، رزالیند (1380). زنان و رمان، ترجمۀ علی آذرنگ، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
    • میرعابدینی، حسن (1400). دختران شهرزاد، تهران: چشمه.
    • ناجی­راد، محمدعلی (1382). موانع مشارکت زنان در فعالیت­های سیاسی و اقتصادی ایران پس از انقلاب، تهران: کویر.
    • وولف، ویرجینیا (1384). اتاقی از آن خود، ترجمۀ صفورا نوربخش، چاپ دوم، تهران: نیلوفر.
    • Bourdieu, Pierre (1998). Masculine Domination, Translated by Richard Nice.