پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

کدگذاری نمادهای گیاهی در کتاب هفتاد سنگ قبر؛ الگویی برای کشف رخدادهای سیاسی اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگر گروه پژوهشی آیندۀ رؤیا، دامغان، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،، مشهد، ایران
چکیده
کتاب هفتاد سنگ قبر مهم‌ترین اثر یدالله رؤیایی و یکی از ده اثر مهم شعر آوانگارد فارسی در سه دهۀ اخیر است. در این کتاب، شاعر با ایجاد شبکۀ روابط بینامتنی چندگانه و تو در تو و ارجاعات پنهانی، برای مجموعه‌ای از شاعران، ادیبان، سیاسیون و شخصیت‌های دیگر سنگ قبر ترسیم کرده است. در این میان، نام برخی سنگ قبرها برای مخاطب شناخته شده است (مانند سنگ بایزید، سنگ حسنک و..)، نام مردۀ برخی سنگ قبرها در‌هاله‌ای از ابهام قرار دارد و معلوم نیست سنگ قبر برای چه کسی نوشته شده است (مانند سنگ فاطمه، سنگ طلایه و...) و نام برخی سنگ‌ها نیز انتزاعی است (مانند سنگ سئوال، سنگ فراری و...) اینکه مخاطب بداند سنگ قبر برای چه کسی نوشته شده است در فهم شعر تأثیر بسیار زیادی دارد و فهم شبکۀ واژگانی شعر و روابط بینامتنی تا حد زیادی وابسته به این است. از سوی دیگر، این کتاب، در ربطی مستقیم با تاریخ شفاهی معاصر ایران، زندگی برخی از شخصیت‌های معاصر و رخدادهای سیاسی و اجتماعی دهه‌های اخیر را در شکل حجم - سروده و سنگ قبر روایت کرده است که از این نظر نیز بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله برای نخستین بار، روشی برای کشف نام‌های پنهان و مبهم فهرست کتاب هفتاد سنگ قبر ارائه شده است و الگوی نمادپردازی گیاهی به عنوان الگویی تکراری و قابل استفاده برای تحلیل اشعار این کتاب و مهم‌تر از آن کشف شخصیت‌های ناشناختۀ کتاب و رخدادهای سیاسی و اجتماعی مطرح شده است. شبکه‌ای تو در تو از اسامی گیاهان، درختان و گل‌ها که در ربط و رابطه با شخصیت‌های کتاب و مسائل مهم تاریخ معاصر است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Codification of Plant Symbols in Seventy Gravestones: A Pattern for Discovering Socio-political Events

نویسندگان English

َAlireza Rayate hasanabadi 1
maryam salehinia 2
reyhane ehsani 3
1 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Ph.D. Student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

Seventy Gravestones is Yadollah Royaee’s most important work and one of the ten significant Persian avant-garde poems of the past three decades. By creating a multiple, intertextual, and labyrinthine network of relationships and hidden references, the poet in his book designates gravestones for the set of poets, literary scholars, politicians, and other personages. Among tombstones, some are familiar to readers, such as those of Bayazid and Hasank, while others are shrouded in mystery, and it is unclear to whom they have been written, like those of Fatemeh and Talaye. Still, some gravestone names are abstract, like Seul and Runaway. Knowing the owner of the gravestone will significantly influence the readers’ grasp of the poetry. Also, understanding the poetry’s verbal network and intertextual relations to a large extent hinges on identifying the gravestone owners. The book is significant because it directly relates to Iran’s contemporary oral history, narrating the lives of contemporary personages and socio-political events in the form of Hajm (free verse) poetry. For the first time in this article, the author offers an approach to unveil the vague and hidden names in Seventy Gravestones. He contends that the pattern of plant symbolisation is repeatable and applicable for analysing the poems in Seventy Gravestones. More importantly, the author believes that his approach enables the discovery of unknown personalities and sociopolitical incidents because in this book, there is a labyrinthine network of the names of plants, trees, and flowers related to the book’s characters and important contemporary historical issues.

کلیدواژه‌ها English

ral History Society Contemporary Literature Avant
garde Poetry Hajm Poetry Yadollah Royaee Seventy Gravestones
  • آزرم، محمد (1382). خوانش شبلی از سنگ، منتشر شده در کتاب حتای مرگ. (هفتاد تفسیر از هفتاد سنگ قبرِ یدالله رؤیایی). شیراز: داستان سرا.
  • آلن، گراهام (1385). بینامتنیت. ترجمۀ پیام یزدانجو، چاپ اول، تهران: مرکز.
  • بارت، رولان (1386). لذت متن، ترجمۀ پیام یزدانجو، چاپ چهارم، تهران: مرکز.
  • جمالی، رزا (1380). رؤیا تسخیر جهان است، منتشر شده در کتاب حتای مرگ. (هفتاد تفسیر از هفتاد سنگ قبرِ یدالله رؤیایی). شیراز: داستان سرا.
  • خدری، رضا (1391). خرمشهر از آزادی تا اسارت، تهران: دیلماج.
  • خدری، رضا (1399). ماجرای سرگرد عراقی که در مشهد کتک خورد، برگرفته از پایگاه خبری انصاف نیوز به آدرس زیر:

https://ensafnews.com/259511/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%DA%A9-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF/

 

  • دهخدا، علی اکبر. لغت‌نامه، آدرس اینترنتی زیر:

https://dehkhoda.ut.ac.ir

  • ربانی خلخالی، علی (1386). چهرۀ درخشان قمر بنی‌هاشم ابوالفضل العباس (ع) شامل: 240 کرامت از آن حضرت نسبت به: شیعیان، اهل‌سنت، مسیحیان، کلیمیان و زردشتیان، جلد 1. قم: مکتب الحسین.
  • رعیت حسن‌آبادی، علیرضا (1391). بینامتینت و شعر حجم. بررسی کاکرد نظریۀ بینامتنیت در کتاب هفتاد سنگ قبر اثر یدالله رؤیایی، مشهد: ثابت‌قدم.
  • رعیت حسن‌آبادی، علیرضا (1403). فهم حجم، تهران: روزگار.
  • رؤیایی، یدالله (1384). هفتاد سنگ قبر، چاپ اول، شیراز: داستان‌سرا.
  • رؤیایی، یدالله (1998). پرسه زن گذرگاه‌های اشتیاق. مصاحبۀ کاظم امیری با یدالله رؤیایی. منتشر شده در کتاب حتای مرگ. (هفتاد تفسیر از هفتاد سنگ قبرِ یدالله رؤیایی). شیراز: داستان سرا.
  • رؤیایی، یدالله. (1355). مصاحبه با جلال سرفراز. برگرفته از کتاب از سکوی سرخ. مجموعه مصاحبه‌ها (مجموعه مقالات). به کوشش غلامرضا همراز. تهران: مروارید.
  • سیدحسینی، رضا (1385). مکتبهای ادبی. ج 2. تهران: نگاه.
  • شاهرودی، افشین (1400). گفتگوی علیرضا رعیت حسن آبادی با افشین شاهرودی در وبینار تخصصی افشین شاهرودی و شعر دیداری. 25 شهریور 1400.
  • شمس لنگرودی، محمد (1378). تاریخ تحلیلی شعر نو، ج دوم، چاپ پنجم، تهران: نشرمرکز.
  • فتوحی، محمود.(1389). بلاغت تصویر. چاپ دوم. تهران: سخن.
  • یاری، فضل الله (1398). یادآوری یک نام در فرار تاریخی زنانه. روزنامۀ همدلی. شماره ۱۳۸۴. شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۸.