پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

مقایسۀ زبانی، ادبی و اجتماعی قطعۀ «والی گدا» از انوری با قطعۀ «اشک یتیم» از پروین اعتصامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموختۀ دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، ایران/ استاد مدعو دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
پروین اعتصامی از شاعران معاصر است اما شیوۀ شعر گفتن او به سبک شاعران بازگشت ادبی است. او در اشعارش به آثار بعضی شاعران سبک خراسانی چون ناصرخسرو و انوری و برخی شاعران سبک عراقی چون سعدی بسیار توجه می‌کند و چون  شاعران دورۀ بازگشت، با الگوبرداری از اشعار شاعران کلاسیک، می‌کوشد آثاری با همان حال‌و‌هوا و محتوا بیافریند. برای نمونه او قطعۀ «اشک یتیم» را با الگوبرداری از قطعۀ «والی گدا»ی انوری سروده است. در این پژوهش این دو قطعه را به روش مطالعه، تحلیل متن و توصیف محتوا، از نظر زبانی، ادبی و اجتماعی بررسی و مقایسه کرده‌ایم. بررسی و مقایسۀ زبانی، ادبی و اجتماعی این دو قطعه، نشان می‎دهد که اگرچه پروین در سرودن این قطعه، از انوری الگو گرفته است اما به سبب تصویرپردازی قوی‌تر، زبان روان‌تر و پایان‌بندی منسجم‌تر، توانسته است اثری تأثیرگذارتر بیافریند. این مقایسه همچنین نشان می‌دهد که زبان انوری در بیان پند و اندرز در این قطعه بسیار محکم‌تر، رساتر و تأثیرگذارتر از زبان پروین است. همچنین مواردی از تأثیرگذاری شرایط زندگی شاعر و حوادث سیاسی و اجتماعی دوران معاصر را در شعر پروین اعتصامی می‌توان دید. در شعر انوری تک گویی بر گفتگو چیرگی دارد در حالی که در شعر پروین چندصدایی و گفتگو را مشاهده می‌کنیم. همچنین می‌بینیم که انوری در والی گدا واعظی پیروز است و پروین در اشک یتیم، مبارزی شکست خورده که در پایان کارش، حقانیت کار خود را به چالش می‌کشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Social, Literary, and Linguistic Comparison of Anvari’s ‘The Penurious Governor’ and Parvin E’tesami’s ‘The Orphan’s Tear’

نویسنده English

Rahman Zare
PhD student in Persian Language and Literature, Shiraz University, Iran, Visiting Professor, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

Parvin E’tesami is a contemporary poet, but she writes in the style of the poets of return to literary classicism. In her poetry, E’tesami directs her attention not only to Khorasani style poets such as Nasir Khusraw and Anvari but also to Iraqi style poets like Saadi. By adopting the classical poets as their role models, the poets of return to literary classicism seek to create literary works with the same ambience and content. For instance, E’tesami composed her ‘The Orphan’s Tear’ by imitating Anvari’s ‘The Penurious Governor.’ By employing textual analysis, close reading, and descriptive content analysis, the current study aims to compare The Orphan’s Tear’ with Anvari’s ‘The Penurious Governor’ based on social, literary, and linguistic criteria. According to the study’s findings, though E’tesami copies Anvari’s poem, her poetry is more effective than Anvari’s poem in terms of its more powerful imagery, flowing language, and coherent ending. The study also indicates that Anvari’s poem is more effective, eloquent, and vigorous in terms of presenting morality compared with that of E’tesami. Moreover, the impact of the poet’s lifetime socio-political events in some cases is visible in E’tesami’s poem. In Anvari’s poem, the soliloquy overwhelms the dialogue, while in that of E’tesami, the dialogue and polyphony are evident. In his poem, Anvari is a victorious preacher, while E’tesami in his poem is the defeated fighter, challenging the accuracy of her act. 

کلیدواژه‌ها English

The Penurious Governor
Anvari’s Poem
The Orphan’s Tear
Parvin E’tesami’s Poem
  • اعتصامی، پروین (2535). دیوان اشعار، چاپ هفتم، تهران: چاپخانه محمدعلی پروین.
  • انوری، اوحدالدین (1340). دیوان اشعار، جلد دوم: مقطعات، غزلیات، رباعیات، به اهتمام محمد تقی مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  • انوری، اوحدالدین (1372). دیوان اشعار، تصحیح محمدتقی مدرس رضوی، تهران: علمی و فرهنگی.
  • حقیقی، شهین؛ کرمی، محمدحسین (1395). بررسی مضامین اجتماعی و سیاسی در مقطعات انوری ابیوردی، شعر پژوهی(بوستان ادب)، سال هشتم، شمارۀ 4: 47-70.
  • جوادی امام‌زاده، هادی؛ عبیدی نیا، محمد امیر(1393). عناصر شریعت دوگانۀ شاعری انوری. شعر پژوهی(بوستان ادب)، سال ششم، شمارۀ3 : 72-93.
  • روح‌الامینی، محمود (1375). نمودهای فرهنگی و اجتماعی در ادبیات فارسی، تهران: آگه.
  • صابری مقدم، سید سعید؛ شریفیان، مهدی (1402). تحلیل انتقادی گفتمان انوری در قطعۀ والی گدا بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف. مجلۀ شعرپژوهی(بوستان ادب). شمارۀ اول، بهار 1402، پیاپی55، صص119-142.
  • صدرایی، رقیه (1395). تحلیل آموزه‌های تعلیمی در بررسی بینامتنی دو اثر(پروین اعتصامی و انوری)، پژوهشنامۀ ادبیات تعلیمی. سال هشتم، شمارۀ 29، بهار 1395، صص153-170.
  • فرهمندفر، مسعود (1401). ادبیات، فرهنگ و جامعه: دربارۀ ادبیات معاصر فارسی، تهران: مروارید.
  • قاسمی، طاهر(1402). بررسی تطبیقی داستان ( اشک یتیم) پروین اعتصامی و داستان (فرمیسکی هه‌تیو) استاد هه‌ژار موکریانی. سیزدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی، تهران.
  • قربانی جویباری، کلثوم (1394). بازنمود هویت زنانه در مجموعه داستان حتی وقتی می‌خندیم فریبا وفا با رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف، زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، شمارۀ 79، پاییز و زمستان: 219-246.
  • مختاری، مسروره؛ آقایی، مهرداد؛ نصیری، فرحناز (1395). تحلیل اندیشه‌های اجتماعی پروین اعتصامی، نخستین همایش ارتباطات، زبان و ادبیات فارسی و مطالعات زبان شناختی .
  • نهج البلاغه (1380). ترجمۀ محمد دشتی ، تهران: اوج علم.
  • نوروزی، علی؛ شوقی، طلیعه (1392). بررسی تطبیقی پدیده‌ فقر در «اشک یتیم» پروین اعتصامی و «تنویمه الجیاع» محمد مهدی جواهری، هفتمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، صص1922-1927.
  • نیری، فاطمه؛ واردی، زرین‌تاج (1398). بازتاب اجتماعیات در شعر غنایی قرن ششم.(بر پایۀ اشعار سنایی، تنوری، خاقانی و نظامی)، شعرپژوهی، سال یازدهم، تابستان 1398 ، شماره 2، پیاپی 40: 207-228.
  • واعظ، بتول؛ کاردل ایلواری، رقیه (1391). بررسی و نقد جامعه شناختی قصاید انوری، ادبیات و علوم انسانی(دانشگاه شهرکرد). پاییز، شمارۀ 26: 131-154.