پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

تحلیل و بررسی مقایسه‌ای نظریه‌ی طنز موقعیّت با نگاهی گذرا بر نقد اجتماعی دفاع مقدس در داستان‌های کوتاه داوود امیریان و اکبر صحرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
طاهره ایشانی 1
احسان افکاری 2
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشکده ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
2 گروه ادبیات پایداری، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران
10.30488/sipl.2026.568445.1146
چکیده
طنز از روزگار قدیم تاکنون همواره مورد توجّه شاعران و نویسندگان است. طنزپردازان از دیرباز تا روزگار ما، انتقادات اجتماعی خود را نسبت به جامعه مطرح می‌نمایند. نویسندگان حوزه دفاع مقدس نیز با استفاده از ابزار طنز، افزون بر آن که تصویر متفاوتی از جنگ ارائه می‌دهند؛ فرهنگ دفاع از میهن را به نسل‌های پس از خود نیز منتقل می‌کنند. در این میان نویسندگانی مانند داوود امیریان و اکبر صحرایی از پیش‌آهنگان استفاده از طنز در خلق داستان‌های کوتاه با نگاه به دفاع مقدس هستند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و آماری، داستان‌های کوتاه نویسندگان مذکور را با استفاده از نظریۀ طنز موقعیّت به صورت مقایسه‌ای بررسی می‌نماید و در پی پاسخ به این پرسش‌هاست که براساس نظریّۀ یادشده، امیریان و صحرایی با چه ابزاری موقعیّت طنزآمیز را در داستان‌های کوتاه خود ایجاد کرده‌اند؟ و کدام ‌یک از مؤلفه‌های طنز موقعیّت در آثار مورد مطالعه با بسامد بیشتری نمود یافته، طوری که بتوان آن را از شاخص‌های سبکی آنان در نظر گرفت؟ همچنین این نویسندگان با بهره‌گیری از موقعیّت‌های طنزآمیز در پی دستیابی به چه اهدافی بوده‌اند؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد مؤلّفه‌های این نظریّه در داستان‌های کوتاه هر دو نویسنده نمود داشته؛ چنان‌که امیریان در استفاده از زمان و مکان‌های طنزآمیز، تناقض زمان و مکان با رفتار، تعبیر طنزآمیز از صحنه، بیشترین بهره را برده است؛ ولی صحرایی از شگرد شخصیت‌پردازی بیشترین استفاده را داشته تا بتواند برای مخاطب کم‌ سن خود شخصیت‌هایی را بسازد که در هر موقعیتی که قرار بگیرند باعث ایجاد موقعیت طنز و مطایبه شوند. در کل، امیریان با استفاده از خرده‌شگردهای طنز موقعیّت در گونه ادبی ادبیات کودک و نوجوان توانسته طنز موفّق و خلاقانه‌تری ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها
طنز موقعیّت
داستان کوتاه
طنز اجتماعی و سیاسی
داوود امیریان
اکبر صحرایی.
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of the Theory of Situational Humor with a Glance at the Social Critique of the Sacred Defense in the Short Stories of Davood Amirian and Akbar Sahraei

نویسندگان English

tahereh ishany 1
Ehsan Afkari 2
1 Department of Persian Language and Literature, Research Institute of Literature, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
2 Department of Resistance Literature, Faculty of Culture and Communication, Soore International University, Tehran, Iran
چکیده English

Humor has consistently attracted the attention of poets and writers from ancient times to the present. Satirists, from the distant past to our own era, have expressed their social criticisms of society. Writers in the field of Sacred Defense literature, by employing the tool of humor, in addition to presenting a different image of war, also transmit the culture of defending the homeland to subsequent generations. Among these writers, figures such as Davood Amirian and Akbar Sahraei are among the pioneers in using humor to create short stories with a focus on the Sacred Defense. This research, employing a descriptive-analytical and statistical method, comparatively examines the short stories of the aforementioned authors using the theory of situational humor and seeks to answer the following questions: Based on the aforementioned theory, what tools have Amirian and Sahraei employed to create humorous situations in their short stories? And which of the components of situational humor appears with greater frequency in the studied works, such that it can be considered a stylistic feature of their writing? Furthermore, what goals have these authors pursued through the use of humorous situations? The findings of this research indicate that the components of this theory are present in the short stories of both authors; Amirian has made the greatest use of humorous time and place, the contradiction of time and place with behavior, and the humorous interpretation of scenes, whereas Sahraei has made the greatest use of characterization techniques in order to create, for his young audience, characters who generate humorous and comic situations in whatever circumstances they find themselves. Overall, Amirian, by employing the micro-techniques of situational humor within the literary genre of children's and young adult literature, has succeeded in presenting more successful and creative humor

کلیدواژه‌ها English

Situational Humor
Short Story
Social and Political Satire
Davood Amirian
Akbar Sahraei.
احمدی، بابک. (1371). ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز، چاپ چهارم.
اصلانی، محمد رضا. (1385). فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز. تهران: نشر کاروان.
امیریان، داوود. (1400). خمپاره‌های فاسد. تهران: نشر سوره مهر.
امیریان، داوود. (1400). فرزندان ایرانیم. تهران: نشر سوره مهر.
امیریان، داوود. (1400). ترکش ولگرد. تهران: نشر سوره مهر.
امیریان، داوود. (1400). رفاقت به سبک تانک. تهران: نشر سوره مهر.
ایشانی طاهره و جان‌محمدی علی. (1399). تحلیل و بررسی طنز موقعیّت در مجموعه داستان آبشوران از درویشیان. نشریه دو فصلنامه علمی تاریخ ادبیات، 1، 28-5.
پارسی نژاد، کامران. ( 1384 ). جنگی داشتیم داستانی داشتیم. تهران: نشر صریر.
جوادی، حسن. (1400). تاریخ طنز در ادبیات فارسی. تهران: نشر مروارید.
حبیبی، مریم. (1388 ). طنز موقعیّت در آثار آلن ایکبورن. پایان نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده سینما و تئاتر، دانشگاه هنر، تهران.
داد، سیما. (1400). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: نشر مروارید.
دبیرسیاقی، محمد. (1351). پیشاهنگان شعر پارسی. تهران: علمی و فرهنگی.
سعیدی، مهدی. (1385 ). رویکردهای عمده ادبیات داستانی جنگ. پژوهش زبان و ادبیات داستانی، 7.
سلیمانی، محسن. (1391). اسرار و ابزار طنزنویسی. تهران: نشر سورة مهر.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1396). این کیمیای هستی. تهران : نشر سخن.
صحرایی، اکبر. (1400). برانکارد دربستی- دار و دسته دارعلی. تهران: نشر سوره مهر.
صحرایی، اکبر. (1400). بمب کلاغی- دار و دسته دارعلی. تهران: نشر سوره مهر.
صحرایی، اکبر. (1400). خمپاره های نقلی - دار و دسته دارعلی. تهران: نشر سوره مهر.
صحرایی، اکبر. (1400). مین سوسکی - دار و دسته دارعلی. تهران: نشر سوره مهر.
صدر، رویا. (1381). بیست سال با طنز. تهران: نشر هرمس.
فتوحی، محمود. (1402). سبک شناسی نظریه‌ها رویکردها و روش‌ها. تهران: نشر سخن.
فهیمی، مهدی. (1382)، مجموعه فرهنگ جبهه -شوخ طبعی ها. تهران: نشر فرهنگ گستر.
مستور، مصطفی. (1379). مبانی داستان کوتاه. تهران: نشر مرکز نشر.
معینی، پریسا. (1391). تحلیل طنز موقعیّت و نمایشنامه‌های دوره طلایی نمایش‌نامه‌نویسی در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان.
میرصادقی، جمال. (1365). ادبیات داستانی. تهران: نشر ماهور.
میرصادقی، جمال. (1381). داستان و ادبیات. تهران: نشر آیه .
میرصادقی، جمال. (1401). عناصر داستان. تهران: نشر سخن.
هلیترز، ملوین. (1380). اسرار شوخ نویسی. تهران: اداره ‌کل ‌پژوهش‌های سیما.
 
References
Ahmadi, B. (1992). Text structure and interpretation (4th ed.). Nashr-e Markaz. [In Persian]
Aslani, M. R. (2006). Dictionary of humor terms and expressions. Karavan Publishing. [In Persian]
Amirian, D. (2021). Rotten mortars. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Amirian, D. (2021). We are the children of Iran. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Amirian, D. (2021). Stray shrapnel. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Amirian, D. (2021). Friendship, tank style. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Eshani, T., & Janmohammadi, A. (2020). Analysis and study of situational humor in the story collection Abshouran by Darvishian. Scientific Bi-Quarterly Journal of Literary History, 1, 5-28. [In Persian]
Parsinejad, K. (2005). We had a war, we had a story. Sarir Publishing. [In Persian]
Javadi, H. (2021). The history of humor in Persian literature. Morvarid Publishing. [In Persian]
Habibi, M. (2009). Situational humor in the works of Alan Ayckbourn [Master's thesis, University of Art, Tehran]. [In Persian]
Dad, S. (2021). Dictionary of literary terms. Morvarid Publishing. [In Persian]
Dabirsiyaghi, M. (1972). Pioneers of Persian poetry. Scientific and Cultural Publishing. [In Persian]
Saeedi, M. (2006). Major approaches in war fiction literature. Research in Language and Fiction Literature, 7. [In Persian]
Soleimani, M. (2012). Secrets and tools of humor writing. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Shafiei Kadkani, M. R. (2017). This elixir of existence. Sokhan Publishing. [In Persian]
Sahraei, A. (2021). Stretcher on the door – Dar and Dashteh Dar Ali. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Sahraei, A. (2021). Crow bomb – Dar and Dashteh Dar Ali. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Sahraei, A. (2021). Miniature mortars – Dar and Dashteh Dar Ali. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Sahraei, A. (2021). Beetle mine – Dar and Dashteh Dar Ali. Sooreh Mehr Publishing. [In Persian]
Sadr, R. (2002). Twenty years with humor. Hermes Publishing. [In Persian]
Fotoohi, M. (2023). Stylistics: Theories, approaches and methods. Sokhan Publishing. [In Persian]
Fahimi, M. (2003). Collection of the front culture – Humor and wit. Farhang Gostar Publishing. [In Persian]
Mastoor, M. (2000). Foundations of the short story. Nashr-e Markaz Publishing. [In Persian]
Moeini, P. (2012). Analysis of situational humor and plays of the golden age of playwriting in Iran [Master's thesis, University of Guilan]. [In Persian]
Mirsadeghi, J. (1986). Fiction literature. Mahoor Publishing. [In Persian]
Mirsadeghi, J. (2002). Story and literature. Ayeh Publishing. [In Persian]
Mirsadeghi, J. (2022). Elements of the story. Sokhan Publishing. [In Persian]
Helitzer, M. (2001). Secrets of humor writing. General Directorate of IRIB Research. [In Persian]