Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

Critique and Analysis of Some Beliefs and Rituals in Marzban-Nama

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD in Persian Language and Literature, Ilam University, Ilam, Iran.
2 Associate Professor in Persian Language and Literature Faculty, Ilam University, Ilam, Iran
Abstract
 
The relationship between literature and society is interactive, affecting each other in a different  ways. One of the important functions of Persian literary texts is to preserve ancient rituals, tradition and beliefs. Thus, extracting, classifying, and interpreting them are essential  for understanding the past society and eliminating the ambiguities of Marzban-Nama.  Marzban-nama -which was recreated by Sa’d al-din Varavini in a technical prose- was originally written in a simple and uncomplicated style by Emir Marzban, the son-of-Rostam, in the fourth century. Given its Iranian origin, Marzban-Nama is an authentic text that contains diverse ancient  beliefs and rituals in it. Conducted in a descriptive-analytical method based on library sources, the current study seeks to analyze and critique six beliefs and rituals in Marzban-Nama, including the design on the wall, hyena hunting, the snake charmer, the fire-eating bird, the demon and glass, and the impact of the King’s intention on his subjects. To explicate and  analyze these beliefs and rituals, the present article benefited from various sources written in prose and verse. The findings of this points to the importance of Marzban-Nameh in preserving the ancient Iranian culture, its rituals, and beliefs in different fields.
Keywords

  • ابن­اسفندیار، بهاءالدین محمد بن حسن (1366). تاریخ طبرستان، تصحیح عباس اقبال آشتیانی، تهران: خاور.
  • ابن­بلخی (1385). فارسنامه، تصحیح گای لیسترانج و رینولد آلن نیکلسون، تهران: اساطیر.
  • انوری، محمد بن علی (1376)، دیوان، تصحیح مدرس رضوی، تهران: علمی و فرهنگی.
  • بهار، محمد تقی (1386). سبک­شناسی یا تاریخ تطوّر نثر فارسی، تهران: زوّار.
  • بیهقی، محمد بن حسین (1388). تاریخ بیهقی، تصحیح محمد جعفر یاحقّی و مهدی سیّدی.
  • تیموری، فرشته (1389). «باورهای عامیانه در مرزبان‌نامۀ وراوینی»، رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شمارۀ دوم: 10 - 15.
  • جاحظ، أبی‌عثمان عمر بن بحر (1385ق / 1966م). کتاب الحیوان، جلد 4، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، مصر: شرکه مکتبه البابی الحلبی و أولاده.
  • جمالی یزدی، ابوبکر مطهر (1386). فرخ­نامه، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.  
  • خاقانی، افضل­الدین بدیل (1378). دیوان، تصحیح ضیاءالدین سجادی، تهران: زوّار.
  • خالقی مطلق، جلال (1391). «فردوسی»، در جلد چهارم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، به سرپرستی اسماعیل سعادت، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • خطیبی، حسین (1375). فن نثر در ادب پارسی، تهران: انتشارات زوّار.
  • دمیری، کمال­الدّین محمد بن موسی بن عیسی (1424ق/ 2003م). حیاه‌الحیوان الکبری، با مقدمه و حواشی احمد حسن بسج، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • دیچز، دیوید (1379). شیوه‌های نقد ادبی، ترجمۀ محمدتقی صدقیانی و غلامحسین یوسفی، تهران: علم.
  • راوندی، محمد بن علی سلیمان (1363). راحه‌الصدور و آیه‌­الصدور، تصحیح محمد اقبال، تهران: کتابفروشی علی­اکبر علمی.
  • زرین‌کوب، عبدالحسین (1376). آشنایی با نقد ادبی، تهران: سخن.
  • شهمردان بن ابی‌الخیر (1362). نزهت­نامۀ علایی، تصحیح فرهنگ جهانپور، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  • عبدالهادی مراغی، محمد بن محمود بن ابراهیم (1388). منافع الحیوان، به کوشش محمد روشن، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
  • عنصرالمعالی، کیکاووس بن اسکندر (1375). قابوسنامه، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: علمی و فرهنگی.
  • غلامی، مجاهد و امیری خراسانی، احمد (1384). «باورهای مردمی و خرافاتی و مرزبان نامۀ وراوینی»، مجلۀ فرهنگ، شمارۀ 55: 15- 44.
  • طبری، محمد بن ایوب الحاسب (1391). تحفه‌­الغرائب، تصحیح جلال متینی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
  • طوسی، محمد بن محمود بن احمد (1387). عجایب‌المخلوقات و غرایب‌الموجودات، به اهتمام منوچهر ستوده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • فخر مدبر، محمد بن منصور بن سعید ملقب به مبارکشاه (1346). آداب­الحرب و الشجاعه، تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: اقبال.
  • فرخی سیستانی، علی بن جولوغ (1385). دیوان، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: زوّار.
  • فردوسی، ابوالقاسم (1388). شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران: مرکز دائره‌­المعارف بزرگ اسلامی.
  • کامی لاهیجی، علی بن عبدالواسع (1393). خواص الحیوان، تصحیح میرهاشم محدث، تهران: سفیر اردهال.
  • لوونتال، لئو (1390). رویکرد انتقادی در جامعه‌شناسی ادبیات، ترجمۀ محمدرضا شادرو، تهران: نشر نی.
  • ماهیار، عباس (1384). شرح مشکلات خاقانی، دفتر چهارم، پنجنوش سلامت، کرج: جام گل.
  • مجتبایی، فتح­اله (1393). «مرزبان­نامه»، در دانشنامۀ زبان و ادب فاری، جلد 5، به سرپرستی اسماعیل سعادت، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • ملطیوی، محمد بن غازی (1393). مرزبان­نامۀ بزرگ، تصحیح فتح­الله مجتبایی و غلامعلی آریا، تهران: خوارزمی.
  • ــــــــــــــــــــــ (1383). روضه‌­العقول، تصحیح محمد روشن و ابوالقاسم جلیل­پور، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • موران، برنا (1389). نظریه‌های ادبیات و نقد، ترجمۀ ناصر داوران، تهران: آگاه.
  • مولوی، جلال­الدین محمد (1390)، مثنوی، تصحیح رینولد ا. نیکلسون، تهران: هرمس.
  • ــــــــــــــــــــــــ (1385). کلیات شمس تبریزی، تصحیح بدیع­الزمان فروزانفر، تهران: امیرکبیر.
  • ناصرخسرو، ابومعین (1365). دیوان، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • نصراله منشی، ابوالمعالی (1386). کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، تهران: انتشارت امیرکبیر.
  • نظامی، الیاس بن یوسف (1378). خسرو و شیرین، تصحیح وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.
  • وراوینی، سعدالدّین (1326ق / 1908م). مرزبان­نامه، تصحیح محمد قزوینی، هلند: مطبعۀ بریل.
  • ـــــــــــــــــ (1376). مرزبان­نامه، با مقابله و تصحیح و تحشیۀ محمد روشن، تهران: اساطیر.
  • ولک، رنه و وارن، آوستن (1382). نظریۀ ادبیات. ترجمۀ ضیاء موحد و پرویز مهاجر. تهران: علمی و فرهنگی.