پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

راهبرد نشریة آینده برای گذار از چالش‌های اجتماعی و سیاسی پسامشروطه از طریق زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا عابدی جیقه 1
محدّثه فتوّت 2
محمد مهدی پور 3
ابراهیم اقبالی 1
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی محض، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز، ایران
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز، ایران
10.30488/sipl.2026.563367.1126
چکیده
این پژوهش با دو پرسش بنیادی «علت عقب‌ماندگی جامعة ایران» و «راه‌های برون‌رفت از آن» شکل‌ گرفته است و پاسخ به آن، در دیدگاه‌های «دکتر محمود افشار» و هم‌اندیشان او در نشریة «آینده» جست‌و‌جو می‌شود. از اواخر قرن هجدهم، در پی آشنایی ایرانیان با اروپا و تلنگری که بعد از شکست ایران در جنگ با روس به دولتمردان ایرانی زده‌شد، اندیشة ترقّی‌خواهی شکل گرفت و در پاسخ به سؤال محوریِ چرا از قافلة تمدن عقب مانده‌ایم؟ هریک از اندیشمندان ایرانی با تحلیل‌های متفاوتی راهکارهای خاص خود را مانند تغییر خط، اصلاح الفبا، علم‌آموزی، ایجاد قانون، وحدت اسلامی و... ارائه دادند. از دید گردانندگان مجلّة آینده اصلی‌ترین علت توسعه ‌نیافتگی ایران، پراکندگی و چندپارگی جغرافیایی، فرهنگی و زبانی و راهکار محوری برای غلبه بر آن، ایجاد یکپارچگی و هویت ملی واحد از طریق تقویت و ترویج زبان فارسی تواند بود. نگارندة این پژوهش با تمرکز بر ماهنامة آینده، مقالات مربوط به این هدف را بررسی کرده و راهکارهای آن را در جهت پرورش، پالایش و گسترش زبان فارسی تحلیل می‌کند.
کلیدواژه‌ها
عقب‌ماندگی
هویت ملّی
زبان فارسی
یکپارچگی
نشریة آینده
موضوعات

عنوان مقاله English

The Strategy of the Journal of Ayandeh for Overcoming Post-Constitutional Social and Political Challenges through the Persian Language

نویسندگان English

Mohammadreza Abedi jighe 1
Mohaddese Fotovvat 2
Mohammad Mahdipour 3
Ebrahim Eghbali 1
1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, University of Tabriz, Iran.
2 PhD Candidate in Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, University of Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, University of Tabriz, Iran
چکیده English

This study addresses two fundamental questions: What are the causes of Iranian society’s underdevelopment? What are the ways to overcome it? The research seeks answers in the views of Dr. Mahmoud Afshar and his like-minded colleagues in the Journal of Ayandeh. Following the Iranians’ encounter with Europe and the shock of Iran’s defeat in the wars with Russia, a progressive movement emerged among Iranian statesmen and intellectuals. In response to the central question: Why have we fallen behind the caravan of civilization? Various Iranian thinkers proposed different solutions based on their analyses. These included changing the script, reforming the alphabet, promoting education, establishing the rule of law, and fostering Islamic unity, among others. From the perspective of the journal’s editors, the primary cause of Iran’s underdevelopment lies in its geographical, cultural, and linguistic dispersion and fragmentation. To overcome this challenge, they advocated the creation of national unity and a cohesive national identity through the strengthening and promotion of the Persian language. Focusing on the monthly Journal of Ayandeh, this study examines relevant articles and analyzes the proposed strategies for nurturing, refining, and expanding the Persian language.

کلیدواژه‌ها English

Underdevelopment
National identity
Persian language
National Unity
Journal of Ayandeh
-      آبراهامیان، یرواند (1402). ایران بین دو انقلاب، تهران: نشر مرکز.
-      اعتصام‌زاده، ابوالقاسم (1304). «اصلاح خط فارسی»، آینده، سال اوّل، شمارگان 3 و 4: صفحات182و 248.
-      افسر، شاهزاده محمدهاشم میرزا (1304). « شعروحدت آمال ملّی»، آینده، سال اوّل، چاپ سوم، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
-      افشار یزدی، محمود (1304-1305). آینده، سال اوّل، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
-      افشار یزدی، محمود (1305-1306). آینده، سال دوم، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
-      افشار یزدی، محمود (1323-1324). آینده، سال سوم، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
-      افشار یزدی، محمود (1338-1339). آینده، سال چهارم، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
-      اکبر، علی (1403). گفتمان عقب‌ماندگی نزد روشنفکران ایرانی، تهران: فرزان روز.
-      اکبری، محمدعلی (1393). تبار‌شناسی هویت جدید ایرانی(عصر قاجاریه و پهلوی اول)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
-      برتِلس، یوگنی (1305). « نسخه کلّیات ابن یمین»، آینده، شمارة 2: صفحات 175-181.
-      بیات (1304). نشریة آینده، سال اول، شمارة 2: 82
-      بیگدلو، رضا (1380). باستان­گرایی در تاریخ معاصر ایران، تهران: نشر مرکز.
-      پاشازاده، غلامعلی (1388). « ملکم و جنبش اصلاح خط»، نشریة تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری، سال نوزدهم، شمارة 3: صفحات 41-57.
-      تقی‌زاده، سیدحسن (1298). دیباچة دورة جدید کاوه، برلین: چاپخانه کاویانی.
-      تقی‌زاده، سیدحسن (1304). «مقدّمات آیندة روشن»، نشریة آینده، سال اوّل، شمارة 1: صفحات 17-25.
-      جبّاری، الکساندر (پاییز 1403)، « زبان و ملّی‌گرایی ( دانشکده)»، نشر آسو: صفحات 6-19.
-      دولت‌آبادی، یحیی (1304). « قاآنی شیرازی»، نشریة آینده، سال اوّل، شمارة 7: صفحات 409-414.
-      دولت‌آبادی، یحیی (1306). « نثر فارسی»، نشریة آینده، سال دوم، شمارة 12: 857-872.
-      رحمانیان، داریوش (1382). تاریخ علّت‌شناسی انحطاط و عقب‌ماندگی ایرانیان و مسلمین (از آغاز قاجار تا پایان دورة پهلوی)، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
-      رشیدیاسمی، غلامرضا (1304). «وحشی بافقی»، نشریة آینده، سال اوّل، شمارگان 3 و 4 و 6 و 7 و 9: صفحات 186 و 257 و 346 و 424 و 540.
-      زرقانی، سیدمهدی (زمستان 1394). « گفتمان‌های معاصر و سنّت تاریخ ادبیات‌نگاری در ایران»، نشریة نامة فرهنگستان، شمارة 58: صفحات 39-60.
-      عرفان، محمود (1304). «یک نفر استاد نثر در قرن هشتم هجری»، نشریة آینده، سال اوّل، شمارة 6: صفحات 351-354.
-      قربانی جویباری، فائزه، زهرا علی‌زاده، عباس واعظ زاده و محمد شاه‌حسینی (1403). «بررسی جایگاه برلنی‌ها در مهندسی زبان در ایران»، دو فصلنامة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی، سال 32، شمارة 97 :صفحات 127-155
-      قمری، داریوش (1380). تحول ناسیونالیسم در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
-      قمری، داریوش (1382). «بررسی مقایسه‌ای هویت ملی از دیدگاه دکتر افشار و رشید یاسمی»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال چهارم، شمارة 1: صفحات 101-118.
-      (کاظم زاده ایرانشهر، حسین (1303). «دین و ملّیت»، نشریة ایرانشهر، سال سوم، شمارة 1: صفحات 1-44.
-      ملّائی توانی، علیرضا (1381). « مجلّة آینده و تاریخ‌نگاری مبتنی بر هویت ملّی»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال چهارم، شمارة 14: صفحات 115-150.
-      نصرتی‌نژاد، فرهاد (1403). دولت و هویت، تهران: آگه.
-      نفیسی، سعید (1304). «لامعی گرگانی»، نشریة آینده، سال اوّل، شمارگان6 و 7: صفحات367-373 و 440-443.
-      نفیسی، سعید (1323). « روش تجدّد در زبان و ادبیات فارسی»، نشریة آینده، سال سوم، شمارگان 2 و 4 و 6 : صفحات 89 و226و327.