پژوهش های ادبی و اجتماعی

پژوهش های ادبی و اجتماعی

مؤلفه‌های سبک اعترافی در«اعتراف‌باز» شهلا زرلکی و بازنمایی مسائل اجتماعی مرتبط با زنان و خانواده در آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
10.30488/sipl.2026.573463.1165
چکیده
ادبیات اعترافی، گونهای ادبی است که اندیشهها و جزئیات پنهان زندگی شخصی و اندیشههای نویسنده را بهصراحت تبیین میکند. از آن جا که بسیاری از کنشها و واکنش‌های انسان‌ تحت ‌تأثیر وقایع و سنّتهای رایج اجتماعی است؛ پس اعترافات افزون بر انعکاس اندیشه‌ها و درونیات فرد، اوضاع اجتماعی و ایدئولوژی‌های پنهان جامعة اعتراف‌کننده را نیز بازتاب می‌دهد و می‌تواند محملی برای شناخت جامعة نویسنده باشد. مقالۀ حاضر، مؤلفههای سبک اعترافی و بازتاب موضوعات اجتماعی مربوط به زنان در کتاب اعتراف‌باز شهلا زرلکی را بررسی می‌کند. نگارندگان میکوشند به شیوۀ توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن اعترافباز به این پرسشها پاسخ دهند که‌ کدام مؤلفه­های ادبیات اعترافی در خود زندگینامۀ اعترافی زرلکی یافت می­شوند؟ و زرلکی چگونه با عبور از برخی محدودیت‌های اجتماعی، خویشتنِ پرتلاطم و روحیۀ سرکش و مقاوم، اما لبریز از لطافت زنانه را تبیین کرده است؟ یافتهها نشان میدهد زرلکی کوشیدهاست در خود زندگینامۀ اعترافی خویش با روش­های خاطره­گویی و قصه‌گویی و با محوریت مؤلفه‌های اساسی ادبیات اعترافی؛ از قبیل ارتباط با بستر تاریخی و بیان حوادث، بازگشت درونی و ارزیابی مداوم «خود»، بیان جنبه‌های پنهان زندگی، تبیین تجارب زیستۀ خویش و سنت­های فرهنگی، انعکاس تأثیر زمان و مکان بر شکل‌گیری هویت راوی، خوانش بدن و رسیدن به خودشناسی؛ اعترافات دورۀ کودکی تا هجده­سالگی خود را که موضوعات اجتماعی زنان؛ مثل زنانگی؛ عوامل شخصی، خانوادگی و فرهنگی آزاردهندۀ زنان در جامعه؛ توجه به پیشینۀ تاریخی و اصالت خانوادگی، اشاره به فقدان رابطۀ عاطفی بین همسران، سکوت تحمیلی و... را بازنمایی می­کند با زبان صمیمی، جزئی‌نگری، ساختار پرسشی و استفاده از زاویۀ دید اول شخص تبیین کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Components of Confessional Style in Shahla Zarlaki’s Eteraf-Baz and the Representation of Social Issues Related to Women and Family

نویسندگان English

Fatemeh Sadat Taheri 1
Elaheh Azarbayjani 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of Kashan. Kashan. Iran.
2 2 PhD student in Persian language and literature. Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of Kashan. Kashan. Iran
چکیده English

Confessional literature is a literary genre that explicitly articulates the author’s thoughts and the hidden details of their personal life and inner world. Since many human actions and reactions are influenced by prevailing social events and traditions, confessions not only reflect an individual’s thoughts and inner experiences but also reveal the social conditions and hidden ideologies of the society in which the confessor lives, thereby providing a means of understanding the author’s society. This article examines the components of confessional style and the representation of social issues related to women and family in Shahla Zarlaki’s Eteraf-Baz. Using a descriptive-analytical approach based on the text of Eteraf-Baz, the authors seek to answer the following questions: Which components of confessional literature can be identified in Zarlaki’s confessional autobiography? And how does Zarlaki, by moving beyond certain social restrictions, articulate her turbulent self and her rebellious and resilient spirit, while also revealing her feminine sensitivity and tenderness? The findings show that, in her confessional autobiography, Zarlaki employs memoir and storytelling techniques and draws on fundamental components of confessional literature, including establishing connections with the historical context and recounting events; inward reflection and continuous evaluation of the self; revealing hidden aspects of life; articulating her lived experiences and cultural traditions; reflecting the influence of time and place on the formation of the narrator’s identity; and exploring the body as a means of attaining self-knowledge. Through an intimate language, attention to detail, an interrogative structure, and the use of a first-person point of view, she presents her confessions from childhood to the age of eighteen, representing social issues concerning women, including femininity; personal, familial, and cultural factors that cause suffering and harassment for women in society; attention to historical background and family origins; the absence of an emotional relationship between spouses; and imposed silence.

کلیدواژه‌ها English

Social Issues Concerning Women Confessional Literature Autobiographical Writing Shahla Zarlaki Eteraf
Baz Content and Structural Features
- اسلامی، مهدی (1388). بررسی و مقایسة زندگی‌نامه‌های خودنوشت در ادبیات فارسی و ادبیات مغرب زمین (با تأکید بر زندگی‌نامه‌های خودنوشت دورة قاجاریه و زندگی‌نامة خودنوشت راسل و یونگ)، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، نام راهنما و مشاور، دانشگاه قم.
- اسمیت، سدونی؛ واتسون، جولیا (1401). ادبیات من «راهی به فهم خودزندگی‌نگاری و روایت‌های شخصی»، ترجمة رؤیا پورآذر، چاپ دوم، تهران: اطراف.
- انوشه، حسن (1376). «عنوان مدخل»، در جلد دوم دانشنامة ادب فارسی، به سرپرستی اسماعیل سعادت، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
- بهرام‌پور، شعبانعلی (1379). درآمدی بر تحلیل گفتمان، مندرج در مجموعه مقالات گفتمان و تحلیل گفتمانی، به اهتمام محمدرضا تاجیک، تهران: فرهنگ گفتمان.
- بهشتی، سیدعلیرضا؛ توانا، محمدعلی (1386)، «فرایند شکل‌گیری خود روایی در اعترافات سنت آگوستین»، نامة فلسفه، شمارة 2 (62)، 93- 116.
- بی‌نیاز، فتح‌اله (1386). درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی، تهران: افراز. 
- دسپ، سیدعلی؛ همکاران (1391)، «روند تکوین سبک زنانه در آثار زویا پیرزاد؛ تحلیلی بر پایة سبک‌شناسی فمینیستی»، نقد ادبی، (18)5: 119- 152.(نام همکاران به طور کامل ذکر شود)
- دهقان‌نژاد، فاطمه؛ قاسم‌زاده، سیدعلی (1400). «مؤلفه‌های رمان اعترافی در دکتر نون زنش را بیش از مصدق دوست دارد»، پژوهش‌های ادبی،  (73) 18: 31- 62.
- ذوالفقارخانی، مسلم (1398). «بازتاب بن‌مایه‌های اعتراف و حسب‌حال در شعر انگلیسی و فارسی: بررسی سروده‌هایی از رابرت لوول و سهراب سپهری»، پژوهش‌های ادبیات معاصر جهان، (1)24: 11ـ 95.
- زرلکی، شهلا (1400). اعتراف‌باز، چاپ سوم، تهران: ققنوس.
- سولومون، رابرت (1379). فلسفة اروپایی طلوع و افول خود، ترجمة سعید حنایی کاشانی، تهران: قصیده.
- سیدی، سیدحسین؛ طلایی، محمدکاظم (1390). بررسی تطبیقی اعترافات روسو، غزالی و آگوستین،  ادبیات تطبیقی، (5)3: 173- 196.
- شمیسا، سیروس (1381). انواع ادبی، چاپ نهم، تهران: فردوس.
 طاهری، قدرت­الله. (1388). «زبان و نوشتار زنانه؛ واقعیت یا توهم»، زبان و ادب پارسی، شمارة۴۲:  ۸۷- ۱۰۷
- قربانی، خاور و اسلامی، ادریس (1391)، «جایگاه نوع ادبی اعترافات در ادبیات فارسی با تکیه بر المنقذمن‌الضلال غزالی با اعترافات آگوستین».  ادبیات تطبیقی، (7)4:  149- 174.
- کادن، جی ای (1380). فرهنگ ادبیات و نقد، ترجمة کاظم فیروزمند، تهران، شادگان.
- کمری، علیرضا (1381). درآمدی بر خاطره‌نویسی و خاطره‌نگاشته‌های پارسی در تاریخ ایران، تهران: سورة مهر.
- کیوان‌آرا، محمود (1386). اصول و مبانی جامعه‌شناسی پزشکی، اصفهان: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان.
- میرصادقی، جمال (1376). جهان داستان، تهران: اشاره.
- میلز، سارا (1388). گفتمان، ترجمة فتاح محمدی، زنجان: هزارة سوم.
-      Cohn, Dorrit. (1984). Transparent Minds: Narrative Modes for presenting Consciousness in fiction. Princeton: Princeton University Press. 
-      Mills, Sara. (2005). Feminist Stylistic. Second ed. Published in the Taylor & Francis e- library