Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

Introduction to Criticism and Sociological Analysis of Nima Yooshij's Poems

Document Type : Original Article

Authors
Aliakbar Samkhaniani 1
zohreh mahdavi 2
1 Associate professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Birjand, Birjand , Iran
2 PhD in Persian Language and Literature Faculty of Literature and Humanities Almostafa International University, Mashhad, Iran
10.30488/sipl.2025.493040.1070
Abstract
Literary works express social, economic, and political realities and quotidian historical events.  As the sociological documents of nations, they encompass cultural, humanistic truths and prevalent discourses. The sociology of literature is a critical approach that seeks to discover and examine literary works as social documents. It simultaneously evaluates the literary works based on society and history. Nima Yooshij’s poetry mirrors the contemporary realities of four early decades of the Pahlavi era (1925-1979). The sociology of Nima Yooshij’s poetry can be divided into political sociology, economic sociology, and cultural sociology. This categorization enables the literary critic to re-identify realities and socio-historical events. In Nima’s poetic world, the poet and his poetry are simultaneously social actions and philosophical essence. As a humanistic poet with a socially combating stance, Nima in an encounter with the realities and events demonstrates a critical and reflective reaction. Hence, his poetry has high sociological value. The current descriptive-analytical study seeks to offer an introduction to Nima’s poetry in three fields: political sociology, economic sociology, and cultural sociology. The key arguments in this study are the overwhelming dominance of political tyranny, freedom-fighting movements, historical events, poverty, class inequality, neglect, cultural backwardness, ideological discourses, intellectual and finally weakness in social solidarity
Keywords
Nima Yooshij
Contemporary Persian poetry
Literary Sociology
Political Sociology
Economic Sociology
Cultural and Discursive Sociology
Critical Poetry
آژند، یعقوب (1363). ادبیات نوین ایران، تهران: امیرکبیر.
آل احمد جلال (بی‌تا). ارزیابی شتابزده، تهران : بی‌جا.
آیتی، عبدالمحمد؛ دسترنجی حکیمه (۱۳۸۳). در تمام طول شب (شرح چهار شعر بلند نیما)، تهران: انتشارات آهنگی دیگر.
اشرافی، زیبا (۱۳۸۰). تا دری بگشایم، تهران: انتشارات آموزش و پرورش، مؤسسۀ فرهنگی منادی تربیت.
افراسیابی، حسین؛ ممبینی، سجاد (1394). «تحلیل جامعه‌شناختی شعر "برف" نیما بر اساس آرای شریعتی و با تکیه بر مفهوم "غم"»، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، دورة ،7 شمارة 1: 63- 79.
براهنی، رضا (۱۳۵۷). طلا در مس، ج دوم، تهران: نشر زمان.
پورنامداریان، تقی (۱۳۷۷). خانه ام ابری است (شعر نیما از سنت تا تجدد)، تهران. سروش.
 حافظ، شمس الدین محمد (1391). دیوان. تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، قم: انتشارات اسوه.
پورچافی، علی‌حسین (۱۳٨٤). جریانهای شعری معاصر فارسی از کودتای ۱۳۳۲ تا انقلاب اسلامی (۱۳۵۷)، تهران: امیرکبیر.
حقوقی، محمد (۱۳۷۰). شعر زمان ما ۲ (شعر نیما از آغاز تا امروز)، تهران: انتشارات ربیع.
حمیدیان، سعید (۱۳۸۱). داستان دگردیسی روند دگرگونی های شعر نیما، تهران: نیلوفر.
خامه‌ای، انور (۱۳۶۸). چهار چهره (خاطرات و تفکرات دربارۀ نیمایوشیج، صادق هدایت، عبدالحسین نوشین ذبیح بهروز)، تهران: نشر کتاب‌سرا.
داوران، ناصر (۱۳۸۲). نیمای نظریه‌پرداز، تبریز: نشر ستوده.
دستغیب، عبدالعلی (١٣٤٥). تحلیلی از شعر تو فارسی، تهران: انتشارات صائب.
روزبه، محمدرضا (۱۳۸۳). شرح، تحلیل و تفسیر شعر نو فارسی، تهران: حروفیه.
سارتر، ژان پل (1370).  ادبیات چیست، ترجمه ابوالحسن نجفی. تهران: کتاب زمان.
سام‌خانیانی، علی‌اکبر (1403). «بازتاب فقر و مشکلات اقتصادی ایران  در شعر عصر مشروطه و اوایل پهلوی»، مجموعه مقالات اولین همایش تاریخ اقتصادی و و مدیریت شهری ایران از صفویه تاکنون، ویراستار: علی نجف‌زاده، دانشگاه بیرجند، 8 آبان 1403، 185- 204.
 ستوده، هدایت‌الله؛ شهبازی مظفرالدین (۱۳۷۸). جامعه‌شناسی در ادبیات، تهران: انتشارات آوای نور.
سرکوهی، فرج (۱۳۶۹). نقش روزگار (مجموعه مقالات)، شیراز: نشر شیوا.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1359). ادوار شعر فارسی، از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران: توس.
شمس لنگرودی محمد (۱۳۷۰). تاریخ تحلیلی شعر نو ج1،2،3: تهران نشر مرکز.
 شمیسا، سیروس (۱۳۸۳). راهنمای ادبیات معاصر (شرح تحلیل و گزیده شعر نو فارسی)، تهران: نشر میترا.
ضیاءالدینی، علی(1389). جامعه‌شناسی شعر نیما، تهران:  انتشارات نگاه.
فرخ‌نیا، مهین‌دخت؛ ضیاءالدینی، علی (1389). «سیر تاریخی شعر نیما از دیدگاه جامعه‌شناختی»، نشریۀ ادب و زبان، ش 28 پیاپی 25: 183- 212.
فلکی، محمود (۱۳۷۳). نگاهی به شعر نیما، تهران: نشر مروارید.
محمدنژاد عالی‌زمینی، یوسف (1390). «باستانگرایی واژگانی در شعرهای آزاد نیما و خاستگاه آن»، ادبیات پارسی معاصر، سال 1، ش 2: 89- .114
مشایخی، حمیدرضا؛ احمدی، ارسلان (1390). «نقد سرمایه و ضدسرمایة اجتماعی در شعر داروگ و آی آدمها از نیما و سرود باران از بدر شاکر سیاب»، پژوهشنامۀ نقد ادب عربی، شمارۀ 2، 6/ 60: 139- 166.
  سیاست و سازمان حزب توده از آغاز تا فروپاشی (۱۳۷۰). تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
مهدوی، زهره (1386). جامعه‌شناسی اشعار اخوان ثالث و نیمایوشیج، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی علی اکبر سام‌خانیانی، دانشگاه بیرجند.
اکبرنتاج شهرام؛ فلاح، حسین (1389)، «رویکرد رئالیستی فقر اجتماعی در شعر نیمایوشیج». ویرایش مرتضی محسنی. مجموعه مقاله‌های دومین همایش ملی نیماشناسی. بابلسر: انتشارات مازندران.
نوری، نظام‌الدین (۱۳۷۸). دو شاعر نوپرداز طبیعت، نیما و سهراب سپهری، تهران، نشر زهره.
نیمایوشیج (1329). افسانه، تهران: انتشارات علمی.
نیمایوشیج (١٣٨٤). مجموعه کامل اشعار نیمایوشیج، تدوین سیروس طاهباز، تهران: انتشارات نگاه.
یاحقی، محمدجعفر (1374). چون سبوی تشنه، تهران: جامی.