Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

Controversy over the Impact of Islamic Mysticism on Iranian Underdevelopment among Scholars and Intellectuals during the Constitution and First Pahlavi Periods

Document Type : Original Article

Authors
1 Department of Persian Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Persian Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
Abstract
When Russia defeated Iran in the early nineteenth century, the initial foundation for the idea of the necessity of development and compensation for underdevelopment in the face of the West among Iranians was formed. Iranian scholars raised the question: What is the reason behind this lag in their country? Amidst socio-political controversies about finding possible responses, the presence of mystical teachings and the emergence and consolidation of the discourse of mysticism in cultural and literary history were introduced as deterrent causes of progress and development. By proposing and preaching the teachings of asceticism, fatalism, detachment from the world, defeatism, the celebration of poverty, forbearance of hardship, and reliance on God, the discourse of mysticism weakened Iranians’ willpower to transform their destiny. In contrast, bureaucrats and elites insisted on the constructive role of literature and mysticism in crafting the historical identity of Iranians when the first Pahlavi government was going through the process of creating a nation-state. The current article seeks to scrutinize the views of two constitution-era intellectuals, Mirza Fatahali Akhondzadeh and Mirza Aghakhan Kermani, and two Pahlavi-era bureaucrats, Malik al-Shaara Bahar and Ali Akbar Dehkhoda, concerning this controversy. According to the findings of this study, first-generation intellectuals considered Islamic mysticism and its teachings to be the cultural cause of underdevelopment based on the ideas of liberalism and modernization. Another group of intellectuals, known as the integration group, sought to defend mysticism in the light of integration and indigenization, believing that cultural elements of the past did not contradict modernity. Instead, preserving and elevating them, in particular, Persian literature makes the society exalt and continue its historical and cultural identity in the process of its renovation.
Keywords

  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی (١٣٥٧). الفبای جدید و مکتوبات، تبریز: احیا.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی (١٣٥٦). تمثیلات، ترجمه‌ محمدجعفر قرچه‌داغی‌، چاپ سوم، تهران: خوارزمی‌.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی (١٣٥١). مقالات، گردآورنده باقر مؤمنی‌، تهران: انتشارات آوا.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی (١٣٩٥). مکتوبات کمال‌الدوله،‌ به‌ اهتمام علی‌ اصغر حق‌دار، قم‌: مؤسسۀ فرهنگی‌ و اطلاع‌رسانی‌ تبیان.
  • آدمیت‌، فریدون (١٣٤٩). اندیشه‌های میرزا فتحعلی‌ آخوندزاده، تهران: خوارزمی.‌
  • آدمیت‌، فریدون (١٣٥٧). اندیشه‌های میرزا آقاخان کرمانی‌، تهران: پیام.
  • آدمیت‌، فریدون (١٣٦٣). اندیشه‌های طالبوف تبریزی، تهران: دماوند.
  • آقاخان کرمانی‌، عبدالحسین (٢٠٠٠ م). رسالۀ‌ سه‌ مکتوب، به‌ کوشش‌ بهرام چوبینه‌، آلمان: بی‌نا.
  • آقاخان کرمانی‌، عبدالحسین (١٣٩٥). صد خطابه،‌ به‌ ویراستاری محمدجعفر محجوب، تهران: چشمه‌.
  • آقاخان کرمانی‌، عبدالحسین (١٣٤٣). هفتاد و دو ملت‌، برلین‌: ایرانشهر.
  • ادیب‌زاده، مجید (١٣٩٢). تبارشناسی‌ تفکر علمی‌ در ایران، تهران: الفبای فرهنگ‌.
  • امن‌خانی‌، عیسی. (١٤٠١). دربارة تجدد ادبی‌، تهران: خاموش.
  • بشیریه‌، حسین‌ (١٣٩٢). جامعه‌شناسی‌ سیاسی‌، تهران: نی‌.
  • بهار، محمدتقی‌ ملک‌الشعرا (١٣٥٦/٢٥٣٥). بهار و ادب فارسی‌ (مجموعه‌ یک‌صد مقاله‌ از ملک‌الشعرا بهار)، به‌ کوشش‌ محمد گلبن‌، جلد اول، تهران: فرانکلین.‌
  • بهار، محمدتقی‌ ملک‌الشعرا. (١٣٨٧). دیوان اشعار ملک‌الشعرای بهار، تهران: نگاه.
  • پارسی‌نژاد، ایرج (1380) روشنگر ایرانی و نقد ادبی، تهران: سخن
  • پروین‌، ناصرالدین‌ (١٤٠٢). دل‌مشغولی‌های بهار، چاپ دوم، تهران: جهان کتاب.
  • پولاک، یاکوب ادوارد (١٣٦٨). سفرنامۀ‌ پولاک: ایران و ایرانیان، ترجمه‌ کیکاوس جهانداری، تهران: خوارزمی‌.
  • تنکابنی‌، محمدبن‌سلمان (١٣٨٣). قصص‌العلما، تصحیح‌ محمدرضا برزگر خالقی‌ و عفت‌ کرباسی‌، تهران: علمی‌ ـ فرهنگی‌.
  • جعفریان، رسول (١٣٩٢). سیاست‌ و فرهنگ‌ روزگار، تهران: علم‌.
  • دهخدا، علی‌اکبر (١٣٦٤). مقالات دهخدا، به‌ کوشش‌ محمد دبیرسیاقی‌، چاپ دوم، جلد دوم، تهران: تیراژه.
  • دهخدا، علی‌اکبر (١٣٧٠). دیوان دهخدا، به‌ کوشش‌ محمد دبیر سیاقی‌، تهران: تیراژه.
  • سروش، عبدالکریم‌ (١٣٧٥). علم‌ چیست‌؟ فلسفه‌ چیست‌؟ تهران: حکمت‌.‌
  • سمیعی‌، محمد (١٣٩٧). نبرد قدرت در ایران، تهران: نشر نی‌.
  • شفیعی‌ کدکنی‌، محمدرضا (١٣٨٠). ادوار شعر فارسی‌ از مشروطیت‌ تا سقوط سلطنت‌، تهران: سخن‌
  • شیرودی، مرتضی (١٣٩٤). «مطالعات ایرانی‌ بومی‌سازی و نظریه‌ بومگرایی‌ معطوف به‌ سنت‌ شیعی‌»، جستارهای سیاسی‌ معاصر ، پژوهشگاه علوم انسانی‌ و مطالعات فرهنگی‌، سال ششم‌ ، شماره اول: 99 ـ 122.
  • صدری، احمد (١٣٨٦). جامعه‌شناسی‌ روشنفکران ماکس‌ وبر، ترجمه‌ حسن‌ آبنیکی‌، تهران: کویر.
  • صولتی‌، حسین‌ و همکاران (١٣٩٧). «جریان-گفتمان لیبرالیسم‌ و هویت‌ ملی‌ قبل‌ و بعد از انقلاب»، فصلنامۀ‌ علمی‌-پژوهشی‌ سیاست‌، دورۀ 17، شمارۀ 2: 86-65.
  • طایفی‌، شیرزاد (١٣٨٩). «بررسی‌ نمودهای مذهبی‌ در شعر عهد قاجار»، مجله‌ ادیان و عرفان، دورۀ ٤٣، شمارۀ 2: 99-116.
  • طباطبایی‌، جواد (١٣٨٦). تأملی‌ دربارۀ ایران (نظریۀ‌ حکومت‌ قانون در ایران)، تهران: ستوده
  • طباطبایی‌، جواد (١٣٩٢). تأملی‌ دربارۀ ایران، جلد دوم، تهران: مینوی خرد.
  • عابدی، کامیار (١٣٧٩). صوراسرافیل‌ و علی‌اکبر دهخدا: یک‌ بررسی‌ تاریخی‌ و ادبی‌، تهران: کتاب نادر.
  • عطار نیشابوری (١٣٨٨). اسرارنامه‌، تصحیح‌ و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌ کدکنی‌، چاپ چهارم، تهران: سخن‌.
  • قیصری، علی‌ (١٣٨٩). روشنفکران ایران در قرن بیستم،‌ ترجمۀ محمد دهقانی‌، تهران: هرمس‌.
  • قیصری، نوراﷲ (١٣٧٣). علل‌ داخلی‌ توسعه‌نیافتگی‌ ایران در عصر قاجار، تهران: معاونت‌ پژوهش‌ و فناوری.
  • مجتهدی، کریم‌ (١٣٧٩). آشنایی‌ ایرانیان با فلسفه‌های جدید غرب، تهران: نشر دانش‌ و اندیشه‌های معاصر.
  • میرسپاسی‌، علی‌ (١٣٨٩). تأملی‌ در مدرنیتۀ‌ ایرانی،‌ ترجمۀ‌ جواد توکلیان، تهران: طرح نو.
  • مطلبی‌، مسعود و عظیم‌ ایزدی اودلو. (١٣٩٧). «بررسی‌ مناسبات صوفیان با نهاد سلطنت‌ در دوره صفویه‌ و قاجاریه»، سپهر سیاست‌ و سیاست‌ پژوهی‌ ایرانی‌، دورۀ ٥، شمارۀ ١٨: ١٠٥ تا ١٢٤.
  • میلانی‌، عباس. (١٣٨١). تجدد و تجددستیزی در ایران، تهران: اختران.