Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

The Examination of Social, Affective, and Religious Functions in Mahmoud Dowlatabadi’s Stories (Case Studies: Missing Slouch and Four Short Stories)

Document Type : Original Article

Authors
Parvin Mazidi 1
Alieh Youseffam 2
Ali Hoseinaee 3
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Azadshahr Branch, Islamic Azad University, Azadshahr, Iran.
10.30488/sipl.2025.502368.1077
Abstract
In his works, Dowlatabadi reflects religion in various forms, including emotions, beliefs, and behaviors. Given the deep-rooted presence of religion in the Iranian psyche and language over the past thousand years, the inclusion of religious elements in the works of realist writers such as Mahmoud Dowlatabadi may seem entirely natural. However, considering Dowlatabadi’s leftist/Marxist leanings, the presence of religion in his works appears paradoxical rather than organic. This article examines the social, affective, and religious functions in five of Dowlatabadi’s stories. The findings indicate that these affects are manifested in two ways: through characters’ verbal and nonverbal actions. Moreover, such affects typically surface during times of hardship. Beyond minor factors such as Dowlatabadi’s realist style, the primary reason for the presence of religion in his works lies in the theoretical shortcomings of Iranian Marxists. In the absence of progressive revolutionary forces, Iranian leftist ideologues were compelled to adopt religious figures and movements to fill the void left by the lack of revolutionary agents. Religious characters such as Imam Ali and mystics like Hallaj thus appear in the writings and discourse of leftist authors like Golsorkhi, symbolically taking on the role of revolutionary forces
Keywords
Dowlatabadi
Religious Affects
Leftism
Realist Style
  • قرآن کریم (1379) تهران، نشر احسان.
  • اتکینسون، ریتال آل و همکاران (1384). زمینة روان شناسی، محمّدنقی براهنی، تهران: نشر رشد.
  • افقه، سوسن (1393). معرفی کتاب «هانس آیزنک»، تهران: انتشارات افق.
  • امن‌خانی، عیسی (1400). تبارشناسی نقد ادبی ایدئولوژیک، چاپ دوم، تهران: نشر خاموش.
  • براهنی، رضا (1368). قصه نویسی، چاپ چهارم، تهران: نشر البرز. (در متن نیامده)
  • پورنامداریان، تقی (1374). سفر در مه: تأملی در شعر احمد شاملو، تهران: نشر زمستان.
  • تلطف، کامران (1393). سیاست نوشتار، ترجمه: مهرک کمالی، تهران: نشرنامک.
  • دولت­آبادی، محمود (1387). جای خالی سلوچ، چاپ ششم، تهران: نشر چشمه.
  • دولت‌آبادی، محمود (1397). کارنامة سپنج، جلد یک و دو، تهران: نشر نگاه.
  • دو فوشه کور، شارل هنری(1377). اخلاقیات و مفاهیم اخلاقی در ادبیات فارسی، ترجمۀ عبدالمحمد روح‌بخشیان و محمدعلی امیرمعزی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  • دهخدا، علی­اکبر (1372). لغت­نامه، تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
  • ذوالفقاری، حسن (1394). باورهای عامیانه مردم ایران، چاپ سوم، تهران: نشر چشمه.
  • رشیدپورتهرانی عبدالمجید (1371). چرا رنج می بریم، قم: انتشارات بنیاد فرهنگی امام مهدی (عج).
  • ریو، مارشال (1397). انگیزش و هیجان، ترجمۀ یحیی سیدمحمدی، تهران: نشر ویرایش
  • زرقانی، سیدمهدی (1384). چشم انداز شعر معاصر ایران، چاپ دوم، تهران: نشر ثالث.
  • شفیعی کدکنی، محمّدرضا (1372). ادوار شعر فارسی، تهران: نشر سخن.
  • شیخ صدوق (1378). عیون اخبار الرضا، ج 1، تهران: انتشارات جهان.
  • صراف، کارمین، مرتضوی، سید جمال الدین و همکاران (1399). «سبک‌شناسی آثار محمود دولت‌آبادی بر مبنای مقالات دانشگاهی»، سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، سال 13 شمارۀ 47:
  • فتوحی، محمود (1389). بلاغت تصویر، تهران: نشر سخن.
  • کلینی، محمد بن یعقوب (1362). اصول کافی، ج2، چاپ دوم، تهران: انتشارات اسلامیه.
  • طبری، احسان (1396). برخی بررسی‌ها پیرامون جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران، به کوشش عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس.
  • مطهری، مرتضی (1376). انسان کامل، چاپ هشتم، تهران: انتشارات صدرا.
  • وارینگ، فیلیپ (1371). فرهنگ خرافات، ترجمۀ احمد حجاران، چاپ اول، تهران: نشر مترجم.
  • نوری طبرسی، میرزا حسین (1368). مستدرک الوسائل، ج۱۲، قم: نشر مؤسسۀ آل‌البیت (ع).