Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

Socio-Historical Reading of Dariush Mehrjui’s Movies with Emphasis on the Manifestation of Religion and Tablecloth in Them

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor of French Language and Literature, University of Velayat– Maragheh, Iran
Abstract
How do the themes that artists explore change in relation to the dominant (political) space? How do dominant statements influence the artists? These are the two main questions in this article. The artists consciously or unconsciously present their desired themes either in line with or in opposition to prevalent discourses and themes in their times. Sometimes, they reflect the same themes in another way, and sometimes critique them, and at times showcase other themes from an alternative perspective. One can classify Dariush Mehrjui’s movies according to this formula. Before the Islamic Revolution, his films were both the indicator and the critique of the period. His works, The Cow, Mr Naïve, and The Cycle, have different ideas; however, they contain no noticeable traces of religion and tablecloth. Their absence stems from the dominant discourses, inculcating this kind of artistic creation in movies, and Mehrjui was a critic of this (culturally oppressive) space. After the Islamic Revolution, the intellectual atmosphere and its dominant statements changed. As a director, Mehrjui is interested in Iranian history and society; thus, in his films, not only does Iranian intellectual space emerge, but also solutions to its shortcomings. Religion, tablecloths, and votive offerings are motifs that are consciously or unconsciously presented in his movies, and one can understand the transformation in Iranian history by examining them.
Keywords

  • آزرم، محسن (1400). هفتاد و پنج سال اول به روایت بهمن فرمان آرا، تهران: چشمه.
  • اسماعیلی، معصومه ()، حورا شماره 32، تهران.
  • جاهد، پرویز (1378)، این سوی ذهن، آن سوی مردمک، یازده گفت‌و‌گو با سینماگران جهان، تهران: نشر نیلا.
  • جهانبگلو، رامین (1378). وجدان زندگی، گفتگو با جورج استاینر، ترجمۀ پروین ذوالقدری، تهران: نشر نی.
  • حقیقی، مانی (1392). کارنامۀ چهل ساله، تهران: نشر مرکز.
  • صفوی‌زاده، زهره؛ خدابخش، منا (1401). «تحلیل روابط بینامتنی در برخی از آثار داریوش مهرجویی»، مطالعات میان رشته‌ای ارتباطات و رسانه، دورۀ پنجم، شمارۀ 17. صص 32- 5.
  • کاظمی موسوی، احمد (1397)، نگاهی به نهادهای سنتی و آیین‌های بومی ایران، تهران: نشر آگاه.
  • کاظمیان،پرنا؛ پاکدل‌فرد، محمدرضا؛ ستاری ساربانقلی،حسن؛ حاجیان پاشاکلایی، فردوس (1401). «تحلیل بصری آثار سینمایی بر اساس مبانی هنرهای تجسمی (مطالعه موردی: هامون و پری اثر داریوش مهرجویی)»، مطالعات هنر اسلامی، سال هجدهم، شمارۀ 47. صص 467 –
  • کاظمیان،پرنا؛ پاکدل‌فرد، محمدرضا؛ ستاری ساربانقلی، حسن؛ حاجیان پاشاکلایی، فردوس (1400). «تجسم مکان در سینمای داریوش مهرجویی (مطالعۀ موردی: «خانه» در فیلم‌های اجاره‌نشین‌ها و مهمان مامان)»، رسانه‌های دیداری و شنیداری دورۀ 15، شمارۀ 39. صص 89 –
  • مهرجویی، داریوش (1388). آسمان محبوب، شرکت تولید: مرکز سیما فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1365). اجاره‌نشین‌ها، شرکت تولید: پخشیران.
  • مهرجویی، داریوش (1392). اشباح، شرکت تولید: محصول سازمان سینمایی بارانک.
  • مهرجویی، داریوش (1347). الماس 33، شرکت تولید: استودیو پلازا.
  • مهرجویی، داریوش (1370). بانو، شرکت تولید: کادر فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1380). بمانی، شرکت تولید: بنیاد سینمایی فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1373). پری، شرکت تولید: ایران.
  • مهرجویی، داریوش (1376). فیلم‌نامه پری، تهران : نشر آمه.
  • مهرجویی، داریوش (1351). پستچی، شرکت تولید: استودیو میثاقیه.
  • مهرجویی، داریوش (1391). چه خوبه که برگشتی، شرکت تولید: فیلمیران.
  • مهرجویی، داریوش (1353). دایرۀ مینا، شرکت تولید: تل فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1376). درخت گلابی، بنیاد سینمایی فارابی.
  • مهرجویی، داریوش (1371). سارا، شرکت تولید: پخشیران.
  • مهرجویی، داریوش (1385). سنتوری، توزیع کننده: هدایت فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1377). قصه‌های جزیره، ایران.
  • مهرجویی، داریوش (1387). طهران، تهران، ایران.
  • مهرجویی، داریوش (1348). گاو، توزیع کننده: استودیو میثاقیه.
  • مهرجویی، داریوش (1398). لامینور ، توزیع کننده: فیلمیران.
  • مهرجویی، داریوش (1375). لیلا، توزیع کننده: پیمان فیلم.
  • مهرجویی، داریوش (1349). هالو، توزیع کننده: سازمان سینمایی پیام.
  • مهرجویی، داریوش (1368). هامون، شرکت تولید: پخشیران.
  • مهرجویی، داریوش (1373) .فیلم‌نامه هامون، تهران: نشر زمانه.
  • نقد آثار، از الماس 33 تا هامون (1389). گردآورنده : ناصر زراعتی، تهران: نشر هرمس.
  • نقد آثار، از بانو تا مهمان مامان (1385). گردآورندگان : قره‌شیخلو، علیرضا؛ وفایی، مهدی، تهران: هرمس.
  • نیچه، فریدریش (1375)، فراسوی نیک و بد، ترجمه داریوش آشوری، تهران: نشر خوارزمی.
  • هاشم‌زهی، نوروز؛ تربتی، سروناز؛ ملکیان، نازنین؛ ترابی جهرمی، وحید(1399). «بازخوانی افلاطونی سوژه در فیلم سینمایی گاو، ساخته داریوش مهرجویی»، جامعه‌شناسی ایران، سال 21، پاییز، شمارۀ 3. صص 51-38.