Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

A Sociological Analysis of Social Themes in the Ghazals of Muhtasham Kashani and Lesani Shirazi from the School of Occurrence

Document Type : Original Article

Authors
Tahere Jani 1
Mohammad Taghi Jahani 2
alireza asadi 3
1 PhD Student in Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
10.30488/sipl.2025.531865.1098
Abstract
As one of the most important cultural and social manifestations, poetry can reflect society’s values, beliefs, and even its problems. Although the primary mission of ‘Vaqui’ poetry, which became popular in Iran in the early 10th century AH, was to express the realities of romantic relationships, these relationships were shaped by social conditions and issues. Therefore, themes such as poverty, oppression, inequality, and social dissatisfaction, along with shared beliefs and values, are reflected in this type of poetry, making it an essential source for social analysis and a precise understanding of Iranian society during the Safavid period. This research examines and explains the social themes in the ghazals of two prominent poets of the ‘Vaqui’ school, Mohtasham Kashani and Lesani Shirazi. The present study used a descriptive-analytical approach, and data were collected by reading documents and consulting library sources. According to the findings of the current study, the most significant social themes in the ghazals of both poets include superstition and popular beliefs such as the belief in the evil eye and the influence of celestial bodies on human destiny, the prevalence of male beloveds in society, and social inequalities, which are expressed amidst the romantic poems
Keywords
Social Themes School of &‌‌lsquo
Occurrence Ghazal Muhtasham Kashani Lesani Shirazi
- باباصفری، علی‌اصغر(1386). «نقش اصفهان در پیدایش و تکوین سبک‌های شعری»، نشریۀ پژوهش‌های ادب عرفانی، علمی-پژوهشی، ص 169- 186.
- براهنی، رضا (1363). تاریخ مذکر(رساله‌ای پیرامون تشتت فرهنگ در ایران)، چاپ اول، تهران: نشر اول.
- درودی، مسعود (1388). «خرافات و کارکردهای آن»، پژوهشنامۀ جامعه‌شناسی خرافات در  ایران، شمارة  چهل و یک،  ص 181 ـ 198.
- رضاقلی، علی (1377). جامعه‌شناسی خودکامگی(تحلیل جامعه‌شناختی ضحاک ماردوش)، چاپ هفتم، تهران: نشر نی.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1378). ادبیات فارسی از جامی تا روزگار ما، چاپ اول، ترجمۀ حجت‌اله اصیل، تهران: نشر نی.
- شمیسا، سیروس (1388). سبک‌شناسی شعر، چاپ چهارم، تهران: نشر علم.
- شمیسا، سیروس (1381). شاهدبازی در ادبیات فارسی، چاپ اول، تهران: انتشارات فردوس.
- شیرازی، لسانی (1392). دیوان لسانی شیرازی، تصحیح و مقدمۀ محمدحسین کرمی، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
- فتوحی رود معجنی، محمود (۱۳۹5). صد سال عشق مجازی، مکتب وقوع و طرز واسوخت در شعر فارسی قرن دهم، چاپ اول، تهران: انتشارات سخن.
- کاشانی، محتشم (1344). دیوان مولانا محتشم کاشانی، به کوشش مهرعلی گرکانی، تهران: انتشارات کتاب­فروشی محمودی.
- کوئن، بروس (1386). مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران: انتشارات سمت.
- گلچین معانی، احمد (1374). مکتب وقوع در شعر فارسی، چاپ اول، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
- ماهیار، عباس (1382). شرح مشکلات خاقانی، دفتر یکم، ثری تا ثریا، چاپ اول، تهران: جام گل.
- ملاحسنی، علیرضا (1390). چشم زخم در قرآن، روایات، تاریخ و فرهنگ، قم: مؤسسۀ بوستان کتاب