Societies in Persian literature

Societies in Persian literature

From Soovashoon to The Wandering Island: A Sociological Study of the Status of Iranian Women in the Transition from Tradition to Modernity

Document Type : Original Article

Authors
somayeeh sharooni 1
mohammad parsanasab 2
1 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran
10.30488/sipl.2026.578871.1179
Abstract
Some approaches in the sociology of literature regard the novel as a literary representation of everyday life. In this regard, novels by women writers have, to some extent, reflected the lives and experiences of women in Iranian society. One such writer is Simin Daneshvar, whose works have focused particularly on the status of women. This study examines two novels by Daneshvar, Soovashoon and The Wandering Island, which were published twenty-four years apart, in an attempt to trace the changes and transformations in women's lives in the context of cultural changes in Iranian society and its transition from tradition to modernity. More specifically, by focusing on the perspective of one of Iran's most prominent women writers, the study examines the process of the transformation of Iranian women from the writer's perspective and explores the reasons behind changes in women's actions. The aim of the study is to demonstrate the changes and transformations in women's lives in two different social contexts, namely, traditional and modern Iranian society. The central question is what changes and transformations women's lives underwent over the years from the 1950s to the 1970s and whether these changes resulted in an improvement in women's status. The study employs a library-based research method and a descriptive-analytical approach. The findings indicate that changes and transformations in women's lives, in many cases, confronted them with numerous challenges and crises, as well as contradictions and dualities. Among the major changes were the increasing influence of new cultural values on women's lives and changes in their ways of thinking, greater interaction between female characters and society and their increased assumption of social roles, and a reduction in gender boundaries
Keywords
Sociology of the Novel
Soovashoon
The Wandering Island
Iranian Woman
Tradition
Modernity
Subjects
-      احمدی، بابک (1389). مدرنیته و اندیشۀ انتقادی، چاپ هشتم، تهران: مرکز.
-      آرنت، هانا (1359). خشونت، ترجمۀ عزت الله فولادوند، تهران: انتشارات خوارزمی.
-      آزاد ارمکی، تقی(1393). جامعه‌شناسی فرهنگ، چاپ دوم، تهران: علم.
-      آراسته، حمیده؛ چگینی، اشرف؛ قوجی‌زاده، علیرضا (1403). «واکاوی رویکرد جامعه‌شناختی لوسین گلدمن و روانشناسی شخصیت آلفرد آدلر در رمان سووشون سیمین دانشور»، مجلة علوم شناختی، دورة 23، شمارة 134: 485ـ 502.
-      بابایی‌راد، بیتا و حاتم‌پور، شبنم(1389). «زن و تحولات سیاسی از قرن 7 تا پایان دوره پهلوی»، روان‌شناسی فرهنگی زن(زن و فرهنگ)، شماره 6:  53- 37.
-      تلطف، کامران (1393). سیاست نوشتار: پژوهشی در شعر و داستان معاصر، ترجمة مهرک کمالی، تهران: نامک.
-      دانشور، سیمین (1357). سووشون، چاپ نهم، تهران: سپهر.
-      دانشور، سیمین (1372). جزیرۀ سرگردانی، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
-      دهباشی، علی(1383). بر ساحل جزیره سرگردانی، تهران: سخن.
-      ذکاوت، محمود (1392). «جریان‌های اسلامی ناسازگار با قدرت در دورة پهلوی اول»، فصلنامة مطالعات تاریخی، شمارة 42: 10ـ 31.
-      رنجبر، ابراهیم (1390). «تحلیل رمان سووشون از منظر عناصر حماسی»، نشریة زبان و ادبیات فارسی، شمارة 70: 37ـ 62.  
-      رضایی جمکرانی، احمد و چراغی، علی(1400). «جدال سنت و مدرنیته، عنصر غالب آثار محمود دولت‌‌آبادی با تأکید بر جای خالی سلوچ»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، شمارۀ 56- پیاپی88:  310- 289.
-      شاهمرادی، عزیزه(1377). «مذکر و مونث: آری، مردانه و زنانه: نه»، در مجموعه مقالات نگاه زنان، تدوین مریم محسنی و دیگران، تهران: نشر توسعه.          
-      روشه، گی(1379). تغییرات اجتماعی، ترجمة منصور وثوقی، چاپ دهم، تهران: نی.
-      علیخانی، یوسف، 1380: نسل سوم: داستان‌نویسی امروز، تهران: مرکز.
-      عاملی رضایی، مریم(1399). «بازتاب تغییر نقش‌های جنسیتی در رمان‌نویسی دهۀ هفتاد»، فصلنامه پژواک زنان در تاریخ، سال اول، شماره پیاپی1، صص 71-51.
-      فعله‌گری، مصطفی(1388). کارنامه و سرگذشت داستان‌نویسان امروز ایران: از انقلاب مشروطه تا 1390، تهران: روزگار.
-      کاستلز، امانوئل (1380). عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه حسین چاوشیان، جلد2، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
-      گلدمن، لوسین(1371). جامعه‌شناسی ادبیات: دفاع از جامعه‌شناسی رمان، ترجمة محمد پوینده، تهران: هوش و ابتکار.
-      گلدمن، لوسین (1377). درآمدی بر جامعه‌شناسی ادبیات، ترجمة محمد جعفر پوینده، تهران: نقش جهان.
-      گیدنز، آنتونی (1376). جامعه‌شناسی، ترجمة منوچهر صبوری، تهران: نی.
-      گیدنر، آنتونی (1385). چشم‌اندازهای جهانی، ترجمة محمدرضا جلالی‌پور، تهران: طرح نو.
-      میرسپاسی، علی(1401). تأملی در مدرنیتۀ ایرانی، ترجمۀ جلال توکلیان، چاپ پنجم، تهران: ثالث.
-      میرعابدینی، حسن(1400). دختران شهرزاد، تهران: چشمه.
-      محمودی، مریم؛ اشرفیان، فائزه (1398). «نقد و تحلیل مضامین اجتماعی رمان سووشون»، نشریة علمی زن و فرهنگ، سال دهم، شمارة 40 :7ـ 19.
-      مرادی، روزبه؛ زندی، بهمن؛ غیاثان، مریم السادات (1397). «بررسی جامعه‌شناختی رمان‌های جزیرۀ سرگردانی و کولی کنار آتش»، جامعه‌پژوهی فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال نهم شمارة دوم: 123ـ 149.
-      ناجی­راد، محمدعلی(1382). موانع مشارکت زنان در فعالیت­های سیاسی و اقتصادی ایران پس از انقلاب، تهران: کویر.
-      ناصری، عرفان؛ یزدخواستی، بهجت (1398). «بررسی عوامل جامعه‌شناختی مرتبط با عدم ازدواج زنان فاقد همسر»، فصلنامة توسعه اجتماعی، دورة 14، شمارة 1: 31ـ 60.
-      نوذری، حسین علی(1379). صورت‌بندی مدرنیته و پست مدرنیته، تهران: نقش جهان.
-      هافر کمپ، هانس. نیل جی. اسملسر(1400). تغییر اجتماعی و مدرنیته، ترجمۀ اسماعیل شیرعلی و مهدی زمانی، ج1، چاپ دوم، تهران: چاپار.
-      هومین‌فر، الهام(1382). «تحول جامعه‌پذیری جنسیتی»، پژوهشنامه زنان، شمارۀ 7:  115- 89.